In een arbeidsconflict hebben werkgever en werknemer allebei rechten en plichten. Wie in een concreet geval gelijk krijgt, hangt af van de feiten, het bewijs en de toepassing van de wet door UWV of de kantonrechter. Dit artikel beschrijft de belangrijkste wettelijke regels.

De arbeidsovereenkomst

Bij een arbeidsovereenkomst verricht de werknemer werk en betaalt de werkgever loon. Daarnaast gelden afspraken uit het contract en, als die van toepassing is, de cao. Een cao kan op sommige punten afwijkende of gunstigere regels bevatten.

Ontslag: twee routes

Een werkgever kan een vast contract niet zomaar beëindigen. De route hangt af van de reden voor het ontslag:

- Via UWV: bij bedrijfseconomische redenen en bij langdurige arbeidsongeschiktheid (langer dan 2 jaar).
- Via de kantonrechter: bij andere redenen. De Rijksoverheid noemt:
- vaak ziek zijn met ernstige gevolgen voor het bedrijf;
- disfunctioneren;
- verwijtbaar handelen;
- werkweigering wegens een ernstig gewetensbezwaar;
- een verstoorde arbeidsverhouding;
- andere ernstige omstandigheden;
- een combinatie van gronden (cumulatiegrond).

UWV of de kantonrechter kijkt eerst of er een redelijke grond voor ontslag is en of herplaatsing in een andere passende functie nog mogelijk is.

Bij de cumulatiegrond kunnen meerdere gronden worden gecombineerd. Arbeidsongeschiktheid, bedrijfseconomische redenen en gewetensbezwaar tellen daarbij niet mee. Ontbindt de rechter op deze grond, dan kan de rechter een extra vergoeding toekennen van maximaal 50% van de transitievergoeding.

Ontslag zonder toestemming

Toestemming van UWV of de kantonrechter is niet nodig bij onder meer:

  • ontslag tijdens de proeftijd;
  • het bereiken van de AOW- of pensioenleeftijd;
  • ontslag op staande voet;
  • faillissement (de curator mag dan opzeggen);
  • ontslag met wederzijds goedvinden.

Bij ontslag met wederzijds goedvinden geldt een schriftelijke afspraak en een bedenktijd van 14 dagen voor de werknemer (21 dagen als de werkgever de bedenktijd niet vermeldt).

De transitievergoeding

Een werknemer die door de werkgever wordt ontslagen of van wie het tijdelijke contract niet wordt verlengd, heeft in de regel recht op een transitievergoeding:

  • De vergoeding is 1/3 bruto maandsalaris per heel dienstjaar, plus een deel voor de resterende periode.
  • Per 1 januari 2026 is de vergoeding maximaal € 102.000 bruto, of één bruto jaarsalaris als dat hoger is.
  • De vergoeding wordt binnen 1 maand na het ontslag betaald. Wordt niet betaald, dan kan de werknemer binnen 3 maanden na het einde van het dienstverband naar de rechter.

Er is geen recht op een transitievergoeding als de werknemer zelf ontslag neemt, tenzij de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Ook bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer is er geen recht. Is het ontslag het gevolg van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever, dan kan de werknemer bij de kantonrechter een extra vergoeding vragen.

Loon bij ziekte

Bij ziekte betaalt de werkgever het loon door:

  • in het eerste ziektejaar minstens 70% van het loon, en minimaal het minimumloon;
  • in het tweede ziektejaar minstens 70%, zonder aanvulling tot het minimumloon.

Een cao of arbeidscontract kan meer bepalen. In de eerste 2 jaar van ziekte geldt een opzegverbod. Werkgever en werknemer hebben allebei verplichtingen bij de re-integratie. Heeft de werkgever te weinig aan re-integratie gedaan, dan kan UWV beslissen dat de werkgever het loon na 2 jaar ziekte nog maximaal 1 jaar moet doorbetalen (loonsanctie). Werkt de werknemer zonder goede reden niet mee aan re-integratie, dan kan het opzegverbod vervallen.

Bezwaar tegen een ontslag

Is een werknemer ontslagen terwijl een opzegverbod gold, dan kan de werknemer naar de rechter. Volgens UWV geldt daarvoor een termijn van 2 maanden na het ontslag.

Mogelijke uitkomsten van een conflict

Een arbeidsconflict kan op verschillende manieren eindigen, bijvoorbeeld:

  • met afspraken tussen werkgever en werknemer, eventueel met hulp van een mediator;
  • met een vaststellingsovereenkomst (ontslag met wederzijds goedvinden);
  • met een beslissing van UWV of de kantonrechter.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.