Het migratierecht (ook vreemdelingenrecht) regelt wie Nederland mag inreizen, hier mag verblijven en onder welke voorwaarden iemand Nederlander kan worden. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beslist over de meeste aanvragen. Dit artikel beschrijft wat een advocaat in dit rechtsgebied doet en welke regels daarbij gelden.

Taken van een advocaat

Volgens de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) behartigt een advocaat de juridische belangen van een cliënt door:

  • juridisch advies te geven, bijvoorbeeld over risico's en mogelijkheden;
  • te bemiddelen en onderhandelen;
  • procedures te voeren en de cliënt te vertegenwoordigen bij de rechter.

In het migratierecht gaat het vaak om:

  • aanvragen voor een verblijfsvergunning of een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv), bijvoorbeeld voor werk, studie of verblijf bij een partner;
  • de asielprocedure;
  • aanvragen voor naturalisatie;
  • bezwaar en beroep tegen een afwijzing, intrekking of niet-verlenging van een verblijfsvergunning;
  • vreemdelingenbewaring.

Is een advocaat verplicht?

Bij de meeste procedures tegen de overheid is een advocaat niet verplicht. Volgens Rechtspraak.nl geldt dat onder meer voor zaken over een verblijfsvergunning, gezinshereniging, naturalisatie, een visum en een afgewezen asielaanvraag, ook in hoger beroep. Een aanvrager kan dus zelf een aanvraag indienen of bezwaar maken. Iemand anders mag namens de aanvrager optreden, zoals een advocaat, een wettelijk vertegenwoordiger of een schriftelijk gemachtigde.

Bij vreemdelingenbewaring krijgt de vreemdeling een advocaat toegewezen.

Korte termijnen

In het migratierecht gelden kortere termijnen dan in het gewone bestuursrecht. Volgens artikel 69 van de Vreemdelingenwet 2000 is de termijn voor bezwaar en beroep vier weken, in plaats van zes weken. In bepaalde asielzaken is de beroepstermijn nog korter, bijvoorbeeld één week.

Mag iemand een procedure niet in Nederland afwachten, dan kan bij de rechter een voorlopige voorziening worden gevraagd. Volgens de IND gebeurt dat binnen 24 uur na ontvangst van de beschikking. Tegen een uitspraak van de rechtbank staat in veel gevallen hoger beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Kosten en gesubsidieerde rechtsbijstand

Advocaten bepalen hun tarieven zelf. Wie de kosten niet of maar gedeeltelijk kan betalen, kan in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging). De advocaat vraagt deze aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. Er geldt bijna altijd een eigen bijdrage, die afhangt van inkomen en vermogen. Niet elke advocaat werkt op basis van een toevoeging. In de zoekmachine van de NOvA is te zien welke advocaten dat wel doen.

Naast advocaatkosten betaalt de aanvrager leges aan de IND voor een aanvraag. Die worden elk jaar aangepast.

Een advocaat vinden en controleren

De titel 'advocaat' is wettelijk beschermd. Alle advocaten staan ingeschreven op het tableau van de NOvA en zijn te vinden via de zoekmachine Zoekeenadvocaat.nl. Daar is te zoeken op rechtsgebied en op gefinancierde rechtsbijstand. Advocaten geven aan in welke rechtsgebieden zij werken; sommige zijn aangesloten bij een specialisatievereniging met eigen voorwaarden.

Ingeschreven advocaten voldoen aan beroepseisen, zoals het jaarlijks halen van opleidingspunten, het naleven van gedragsregels en het hebben van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. De NOvA publiceert ook een lijst van geschorste en geschrapte advocaten.

Een advocaat heeft een geheimhoudingsplicht over wat een cliënt in vertrouwen vertelt.

Klachten over een advocaat

Een klacht over een advocaat gaat eerst naar het advocatenkantoor. Elk kantoor heeft een klachtenfunctionaris en een kosteloze kantoorklachtenregeling. Komt er geen oplossing, dan kan een klacht worden ingediend bij de deken van de orde van advocaten in het arrondissement waar de advocaat werkt. De deken kan bemiddelen of de klacht doorsturen naar de tuchtrechter. Een klacht kan ook worden voorgelegd aan de Geschillencommissie Advocatuur als de advocaat daarbij is aangesloten; daaraan zijn kosten verbonden.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.