Wie langer dan 90 dagen in Nederland wil verblijven en geen nationaliteit heeft van een EU/EER-land of Zwitserland, heeft in de regel een verblijfsvergunning nodig. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beslist over de aanvraag. Dit artikel beschrijft de hoofdlijnen van de procedure voor een reguliere verblijfsvergunning. Voor asiel gelden aparte regels.

Het verblijfsdoel

Een verblijfsvergunning wordt aangevraagd voor een bepaald verblijfsdoel. Elk doel heeft eigen voorwaarden. Voorbeelden zijn:

  • verblijf bij een partner of familielid (gezinshereniging of gezinsvorming);
  • werk, bijvoorbeeld als kennismigrant;
  • studie;
  • arbeid als zelfstandige.

Voorwaarden kunnen gaan over onder meer inkomen, een geldig paspoort, de relatie met de referent en soms een inburgeringsvereiste. De IND past de vereiste inkomensbedragen elk halfjaar aan.

Machtiging tot voorlopig verblijf (mvv)

Voor veel nationaliteiten is naast de verblijfsvergunning ook een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) nodig. Dat is een inreisvisum (type D) voor verblijf langer dan 90 dagen. De mvv wordt tegelijk met de verblijfsvergunning aangevraagd.

Geen mvv is onder meer nodig voor mensen met de nationaliteit van Australië, Canada, Japan, Monaco, Nieuw-Zeeland, Vaticaanstad, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zuid-Korea, Zwitserland of een EU/EER-land. Daarnaast bestaan andere vrijstellingen, bijvoorbeeld voor bepaalde familieleden van EU-burgers.

Wie doet de aanvraag?

Bij veel verblijfsdoelen doet de referent in Nederland de aanvraag. Dat is bijvoorbeeld de partner, de werkgever of de onderwijsinstelling. Zonder referent kan de vreemdeling de mvv en verblijfsvergunning zelf aanvragen vanuit het buitenland. Bij de IND kunnen werkgevers en onderwijsinstellingen zich laten erkennen als erkend referent.

Documenten

Welke documenten nodig zijn, verschilt per verblijfsdoel. Voorbeelden zijn een geldig paspoort, bewijs van inkomen, een arbeidsovereenkomst en documenten over de burgerlijke staat, zoals een huwelijks- of geboorteakte. De aanvraagformulieren van de IND vermelden per verblijfsdoel welke stukken nodig zijn.

Leges

Voor een aanvraag betaalt de aanvrager leges aan de IND. De hoogte hangt af van het soort aanvraag. De leges worden elk jaar aangepast; per 1 januari 2026 zijn ze met 4,4% verhoogd. De actuele bedragen staan op de website van de IND.

Beslistermijn

Volgens artikel 25 van de Vreemdelingenwet 2000 beslist de IND binnen 90 dagen op een aanvraag voor het verlenen, verlengen of wijzigen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, of voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Deze termijn kan in bepaalde gevallen met ten hoogste zes maanden worden verlengd. Beslist de IND te laat, dan kan de IND in gebreke worden gesteld.

Na een positieve beslissing op een mvv-aanvraag reist de vreemdeling met de mvv naar Nederland en haalt de verblijfsvergunning op.

Afwijzing: bezwaar en beroep

Wijst de IND de aanvraag af, dan kan bezwaar worden gemaakt. In het migratierecht is de termijn vier weken (artikel 69 Vreemdelingenwet 2000). In de beschikking staat tot welke datum bezwaar mogelijk is. Wordt het bezwaar ongegrond verklaard, dan staat beroep open bij de rechtbank, eveneens binnen vier weken.

In de beschikking staat ook of de procedure in Nederland mag worden afgewacht. Zo niet, dan kan bij de rechter een voorlopige voorziening worden gevraagd; volgens de IND binnen 24 uur na ontvangst van de beschikking.

Advocaat niet verplicht

Voor een aanvraag, bezwaar of beroep over een verblijfsvergunning is een advocaat niet wettelijk verplicht. Een advocaat of gemachtigde mag wel namens de aanvrager optreden. Bij een laag inkomen kan gesubsidieerde rechtsbijstand mogelijk zijn.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.