Bij een scheiding met minderjarige kinderen gelden extra regels. Ouders maken afspraken over de verzorging en opvoeding van hun kinderen en leggen die vast. Dit artikel beschrijft wat de wet en de rechtspraak daarover zeggen. De regels gelden ook bij het beëindigen van een geregistreerd partnerschap met kinderen.

Het verplichte ouderschapsplan

Ouders die uit elkaar gaan en kinderen jonger dan 18 jaar hebben, zijn verplicht een ouderschapsplan te maken. Dat is een overeenkomst met afspraken over de verzorging en opvoeding van de kinderen. Er staan in ieder geval afspraken in over:

  • de verdeling van de zorg en opvoeding (de zorgregeling);
  • de verdeling van de kosten van verzorging en opvoeding;
  • de manier waarop de ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke onderwerpen.

Ouders betrekken hun kinderen bij de afspraken, op een manier die past bij hun leeftijd. Het ouderschapsplan gaat mee met het verzoek tot echtscheiding. Een echtscheidingsconvenant over geld en bezittingen is niet verplicht; een ouderschapsplan wel.

Komen ouders er samen niet uit, dan kan de rechter beslissen over de punten waarover zij het oneens zijn, zoals de zorgregeling, het gezag of de kinderalimentatie.

Gezag

Na een scheiding houden ouders in de regel samen het gezag. Gezag is het recht en de plicht om een kind jonger dan 18 jaar op te voeden en te verzorgen en belangrijke beslissingen te nemen. Een ouder kan de rechter vragen het gezag aan één ouder toe te kennen. De rechter doet dat alleen als dat in het belang van het kind is, en beslist per kind. Voor deze procedure is een advocaat nodig.

Zorgregeling, omgang en co-ouderschap

Na een scheiding hebben beide ouders recht op omgang met hun kind, en ook de plicht daartoe. Het kind heeft recht op omgang met beide ouders. Er zijn geen standaardafspraken: ouders bepalen samen wanneer, hoe vaak en hoe lang het kind bij welke ouder is.

  • Hebben beide ouders gezag en lukt het niet om afspraken te maken, dan kan de rechter een zorgregeling vaststellen.
  • Een ouder zonder gezag kan de rechter vragen om een omgangsregeling. Deze ouder houdt ook recht op informatie over het kind.
  • Bij co-ouderschap wonen de kinderen afwisselend bij beide ouders en delen de ouders de kosten.
  • Een minderjarig kind kan de rechter ook zelf om een zorgregeling vragen, door een brief naar de rechtbank te sturen.

In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij mishandeling, kan de rechter omgang (tijdelijk) verbieden.

Het kindgesprek

De rechtbank nodigt kinderen vanaf 8 jaar per brief uit voor een kindgesprek. Zo'n gesprek met de rechter duurt ongeveer 20 minuten; de ouders zijn er niet bij. Het kind is niet verplicht om te komen en kan ook een brief sturen. Kinderen van 16 en 17 jaar vraagt de rechter ook naar hun mening over de kinderalimentatie. De mening van het kind telt mee, maar de rechter beslist.

Kinderalimentatie

Kinderalimentatie is een maandelijkse bijdrage voor de kosten van opvoeding en levensonderhoud van het kind. Ouders kunnen afspraken hierover in het ouderschapsplan opnemen; de rechter toetst die aan de wettelijke normen. Komen ouders er niet uit, dan bepaalt de rechter de hoogte. Het bedrag wordt daarna elk jaar aangepast. Een verzoek om kinderalimentatie wordt in dezelfde procedure behandeld als de echtscheiding.

Hulp bij conflicten over de kinderen

  • De rechter kan tijdens de zitting het Uniforme Hulpaanbod bespreken: basistrajecten voor hulp waar de rechter naar kan verwijzen. Deelname is vrijwillig.
  • Bij een belangenconflict kan de rechter een bijzondere curator benoemen die opkomt voor de belangen van het kind.

Mediation en advocaat

Een mediator kan ouders helpen om samen afspraken te maken. Voor het indienen van het verzoek bij de rechtbank is altijd een advocaat nodig. Ouders kunnen samen één advocaat nemen of ieder een eigen advocaat.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.