Een rechtsbijstandverzekering is een verzekering voor juridische hulp bij een conflict. Veel mensen hebben zo'n verzekering los of als onderdeel van een pakket. Wat precies gedekt is, verschilt per verzekeraar en per polis. Dit artikel beschrijft hoe zo'n verzekering in het algemeen werkt en welke wettelijke regels gelden.

Hoe werkt een rechtsbijstandverzekering?

U betaalt een premie per maand of per jaar. Bij een conflict dat onder de dekking valt, regelt of betaalt de verzekeraar de juridische hulp. In Nederland werken veel rechtsbijstandverzekeringen als naturaverzekering: de juristen van de verzekeraar (of van een apart schaderegelingskantoor) behandelen de zaak in beginsel zelf. Andere polissen vergoeden de kosten van een externe advocaat of jurist tot een bepaald bedrag.

Wat valt er vaak onder de dekking?

De inhoud verschilt per polis. Veel voorkomende onderdelen zijn:

  • juridisch advies over een conflict;
  • hulp bij onderhandelen en correspondentie met de tegenpartij;
  • de kosten van een procedure bij de rechter of een andere instantie;
  • soms mediation, bijvoorbeeld bij een arbeidsconflict.

Polissen zijn vaak opgedeeld in modules, zoals consument en wonen, werk en inkomen, verkeer of familie. Welke modules u heeft, bepaalt voor welke rechtsgebieden u gedekt bent.

Veelvoorkomende beperkingen

In polisvoorwaarden staan bijna altijd beperkingen. Voorbeelden zijn:

  • Wachttijd: voor sommige onderdelen geldt dekking pas als het conflict is ontstaan na een bepaalde periode na de ingangsdatum. Een wachttijd van drie maanden komt in de praktijk voor.
  • Conflicten van vóór de verzekering: een conflict dat al bestond of te voorzien was toen de verzekering werd afgesloten, valt meestal niet onder de dekking.
  • Uitgesloten rechtsgebieden: niet elke polis dekt bijvoorbeeld echtscheiding, migratierecht, belastingzaken of zakelijke geschillen.
  • Kostenmaximum: voor een externe advocaat geldt vaak een maximumbedrag.
  • Eigen risico of een minimaal belang: bij kleine bedragen kan de verzekeraar hulp weigeren of een eigen bijdrage vragen.

De exacte regels staan in de polisvoorwaarden van de eigen verzekering.

Vrije advocaatkeuze

De Wet op het financieel toezicht bepaalt dat een rechtsbijstandverzekeraar in de polis uitdrukkelijk moet opnemen dat de verzekerde vrij een advocaat of andere rechtens bevoegde deskundige mag kiezen (artikel 4:67 Wft). Dat recht geldt:

  • als de belangen van de verzekerde verdedigd of behartigd worden in een gerechtelijke of administratieve procedure; of
  • als er een belangenconflict is, bijvoorbeeld als de verzekeraar ook de tegenpartij verzekert.

Een verzekeraar mag wel een maximum stellen aan de vergoeding voor een zelf gekozen advocaat. Over de vraag hoe ver het begrip 'procedure' reikt, zijn uitspraken gedaan door het Europese Hof van Justitie en door het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid).

Verschil van mening met de verzekeraar

Soms is de verzekerde het niet eens met de aanpak van de verzekeraar, bijvoorbeeld omdat de verzekeraar een zaak kansloos vindt. De wet verplicht verzekeraars om in de polis een geschillenregeling op te nemen voor zulke meningsverschillen (artikel 4:68 Wft). Vaak gaat het om een second opinion door een externe advocaat.

Klachten over een financiële dienstverlener, zoals een verzekeraar, kunnen na de interne klachtenprocedure worden voorgelegd aan het Kifid.

Verzekering en gesubsidieerde rechtsbijstand

Naast een verzekering bestaat gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging) voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen. Een advocaat of mediator vraagt deze aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. De rechtzoekende betaalt bijna altijd een eigen bijdrage, die afhangt van inkomen en vermogen. Griffierechten en proceskosten vallen daar niet onder.

Zonder verzekering of toevoeging betaalt de cliënt de advocaat zelf. Advocaten bepalen hun tarieven zelf.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.