Bij een zogenoemde vechtscheiding lukt het de partners niet om samen afspraken te maken over de kinderen, het geld of de woning. 'Vechtscheiding' is geen juridisch begrip. De gewone regels voor echtscheiding blijven gelden, maar de rechter beslist vaker over punten waarover de partners het niet eens worden. Dit artikel beschrijft welke regels en procedures daarbij een rol spelen.

Eenzijdig verzoek tot echtscheiding

Een echtscheiding vraagt men aan bij de rechtbank. Daarvoor is altijd een advocaat nodig. Als de partners het niet over alles eens zijn, kan één partner een eenzijdig verzoek indienen. De andere partner kan verweer voeren en zelf verzoeken doen, bijvoorbeeld over alimentatie of de kinderen. Beide partners krijgen een uitnodiging voor een zitting. De rechter beslist over alle verzoeken in één procedure.

Mediation is niet verplicht, maar kan helpen om alsnog afspraken te maken. Ook bij een eenzijdig verzoek is een ouderschapsplan verplicht als er minderjarige kinderen zijn.

Gezag over de kinderen

Na een echtscheiding houden ouders in de regel samen het gezag. Dat betekent dat zij samen belangrijke beslissingen nemen over het kind. Een ouder kan de rechter vragen het gezag aan één ouder toe te kennen (eenhoofdig gezag). De rechter doet dat alleen als dat in het belang van het kind is, en beslist per kind. Is een kind 8 jaar of ouder, dan vraagt de rechter naar de mening van het kind. Voor deze procedure is een advocaat nodig.

Zorgregeling en omgang

Na een scheiding hebben beide ouders recht op omgang met hun kind, en ook de plicht daartoe. Het kind heeft recht op omgang met beide ouders. Een ouder zonder gezag houdt recht op omgang en op informatie over het kind.

  • Hebben beide ouders gezag en lukt het niet om afspraken te maken, dan kan de rechter een zorgregeling vaststellen.
  • Een ouder zonder gezag kan de rechter vragen om een omgangsregeling.
  • Komt een ex-partner de afspraken niet na, dan is in het uiterste geval een kort geding mogelijk. Daarvoor is een advocaat nodig.

In sommige gevallen is het in het belang van het kind om (tijdelijk) geen contact te hebben met een ouder, bijvoorbeeld bij mishandeling of misbruik. De rechter kan omgang dan verbieden.

Hulp en bescherming voor het kind

Bij een conflict tussen ouders heeft de rechter enkele instrumenten:

  • Kindgesprek: de rechtbank nodigt kinderen vanaf 8 jaar uit om vertrouwelijk hun mening te geven. Komen is niet verplicht; een brief sturen kan ook.
  • Uniforme Hulpaanbod (UHA): de rechter kan ouders verwijzen naar hulptrajecten. Deelname is vrijwillig.
  • Bijzondere curator: bij een belangenconflict kan de rechter, ook op eigen initiatief, een bijzondere curator benoemen die opkomt voor de belangen van het kind.

Naar het buitenland met de kinderen

Een ouder met gezamenlijk gezag die zonder de andere ouder met een minderjarig kind naar het buitenland wil reizen, heeft toestemming van die andere ouder nodig. Wordt die niet gegeven, dan kan de rechter om vervangende toestemming worden gevraagd. Reizen zonder toestemming kan worden gezien als internationale kinderontvoering.

Kinderalimentatie

Ouders hebben een onderhoudsplicht voor hun kinderen tot 21 jaar. Bij een scheiding wordt een bijdrage in de kosten vastgesteld: de kinderalimentatie. De rechter bepaalt de hoogte, of toetst de afspraken die ouders zelf hebben gemaakt aan de wettelijke normen. Het bedrag wordt daarna ieder jaar aangepast.

Partneralimentatie

Heeft een ex-partner na de scheiding onvoldoende inkomen om van te leven, dan kan partneralimentatie worden gevraagd. Voor afspraken of uitspraken sinds 1 januari 2020 geldt:

  • de duur is maximaal 5 jaar, of de helft van de duur van het huwelijk als dat korter dan 10 jaar duurde;
  • met samen kinderen loopt de alimentatie door tot het jongste kind 12 jaar is;
  • na een huwelijk van meer dan 15 jaar gelden uitzonderingen in verband met de AOW-leeftijd en het geboortejaar van de ontvanger.

De alimentatie stopt onder meer als de ontvanger zelf genoeg inkomen heeft, hertrouwt of gaat samenwonen. Voor een wijziging via de rechter is een advocaat nodig.

Verdeling van bezittingen

Hoe geld, de woning en spullen worden verdeeld, hangt af van de vraag of het huwelijk in (beperkte) gemeenschap van goederen of onder huwelijkse voorwaarden is gesloten. Wie na 1 januari 2018 is getrouwd, is in beperkte gemeenschap van goederen getrouwd, tenzij anders is afgesproken.

Kosten

Voor de echtscheidingsprocedure geldt griffierecht; het tarief staat op Rechtspraak.nl. Daarnaast zijn er kosten voor een advocaat en eventueel een mediator. Afhankelijk van inkomen en vermogen is subsidie mogelijk via de Raad voor Rechtsbijstand. Bij een laag inkomen kan de gemeente bijzondere bijstand voor de griffiekosten geven.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.