Juridische vragen gaan vaak over persoonlijke onderwerpen, zoals een scheiding, schulden, ontslag of een verblijfsvergunning. Wie hulp zoekt, deelt daarom soms gevoelige informatie. Dit artikel beschrijft welke regels de privacy van rechtzoekenden beschermen: de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de geheimhoudingsplicht van advocaten en notarissen.

De AVG: regels voor organisaties

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is de Europese privacywet. Zij geldt voor overheden, bedrijven en verenigingen die persoonsgegevens verwerken, en dus ook voor advocatenkantoren, juridische dienstverleners en online platforms. Volgens de Rijksoverheid houdt de AVG onder meer in dat organisaties:

  • duidelijk maken welke gegevens zij hebben en wat zij daarmee doen;
  • persoonsgegevens veilig bewaren en hun systemen beveiligen;
  • niet meer gegevens verzamelen dan nodig is.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is de onafhankelijke toezichthouder. De AP kan ingrijpen als het misgaat, bijvoorbeeld door een boete op te leggen.

Uw privacyrechten

Onder de AVG heeft iedereen een aantal rechten tegenover organisaties die zijn of haar gegevens verwerken:

  • Recht op informatie: duidelijke informatie over wat een organisatie met de gegevens doet en waarom.
  • Recht op inzage: de gegevens bekijken die een organisatie van iemand verwerkt.
  • Recht op rectificatie en aanvulling: onjuiste gegevens laten aanpassen of aanvullen.
  • Recht op vergetelheid: in bepaalde gevallen gegevens laten verwijderen, bijvoorbeeld als ze niet meer nodig zijn.
  • Recht op beperking van de verwerking.
  • Recht op dataportabiliteit: gegevens ontvangen of laten doorgeven aan een andere organisatie.
  • Recht van bezwaar tegen het gebruik van bepaalde gegevens.
  • Recht op menselijke tussenkomst bij besluiten die volledig geautomatiseerd worden genomen.

Hoe snel moet een organisatie reageren?

Een organisatie moet een verzoek in de meeste gevallen binnen 1 maand uitvoeren en dat ook binnen die maand laten weten. Is de organisatie niet verplicht om aan het verzoek te voldoen, bijvoorbeeld omdat zij gegevens volgens de wet moet bewaren, dan laat zij dat ook binnen 1 maand weten. In uitzonderlijke gevallen, zoals bij een complex verzoek, mag de organisatie er in totaal maximaal 3 maanden over doen. Dat moet zij dan wel binnen de eerste maand melden.

Gaat een organisatie niet goed om met persoonsgegevens, dan kan een klacht worden ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Geheimhoudingsplicht van de advocaat

Vertrouwelijkheid is een kernwaarde van de advocatuur (artikel 10a Advocatenwet). Iedere advocaat heeft een geheimhoudingsplicht over informatie die een cliënt deelt; die plicht staat in artikel 11a van de Advocatenwet. Een advocaat is daarom niet verplicht te vertellen wat er tussen hem en de cliënt is besproken.

Om die geheimhouding te beschermen, heeft een advocaat een verschoningsrecht: het recht om te weigeren bepaalde informatie te delen. Volgens de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) bestaat dit recht voor de rechtzoekende, zodat die vertrouwelijk met een advocaat kan spreken. Het verschoningsrecht is verbonden aan het werk in de hoedanigheid van advocaat. Treedt een advocaat op in een andere rol, bijvoorbeeld als mediator of curator, dan heeft dat gevolgen voor het verschoningsrecht.

Geheimhouding door de notaris

Een notaris wordt benoemd bij Koninklijk Besluit. Bij de beëdiging belooft de notaris onder meer zijn taak onpartijdig uit te voeren en geheim te houden wat hij door zijn ambt te weten komt. Klachten over een notaris kunnen worden voorgelegd aan de KNB (bemiddeling), de Geschillencommissie notariaat of de Kamer voor het notariaat.

Wat te weten bij online diensten

Ook online juridische diensten en platforms vallen onder de AVG. In de privacyverklaring van een organisatie staat welke gegevens zij verwerkt, waarvoor, hoe lang zij die bewaart en met wie zij die deelt. Of iemand die op een platform actief is advocaat is, is na te gaan in de zoekmachine van de NOvA op zoekeenadvocaat.nl; daarin staan alle in Nederland ingeschreven advocaten.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.