Bestuursrecht regelt de verhouding tussen de overheid en burgers of bedrijven. Het bepaalt hoe overheidsorganisaties besluiten nemen en wat iemand kan doen die het niet eens is met zo'n besluit. De algemene regels staan in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Wat is een besluit?

Een bestuursorgaan is een organisatie die een overheidstaak uitvoert, zoals een gemeente, provincie, waterschap, UWV, de Belastingdienst of Dienst Toeslagen. Beslissingen van zo'n organisatie over een individuele situatie zijn besluiten waartegen meestal bezwaar mogelijk is. Voorbeelden zijn een belastingaanslag, een beslissing over toeslagen, de weigering van een vergunning of een beslissing over een uitkering. In de brief met het besluit staat of bezwaar mogelijk is en waar het bezwaar naartoe gaat.

Bezwaar maken

Termijn. De termijn voor het indienen van een bezwaarschrift is zes weken (artikel 6:7 Awb). De termijn begint op de dag na de dag waarop het besluit op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt (artikel 6:8 Awb). Een bezwaar dat te laat is ingediend, kan niet-ontvankelijk worden verklaard.

Inhoud. Een bezwaarschrift wordt ondertekend en bevat ten minste (artikel 6:5 Awb):

  • de naam en het adres van de indiener;
  • de datum (dagtekening);
  • een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar is gericht;
  • de gronden van het bezwaar: waarom de indiener het er niet mee eens is.

Een bezwaar kan ook eerst kort worden ingediend, met de vermelding dat de gronden later volgen. Dit wordt vaak een pro-forma-bezwaar genoemd. Het bestuursorgaan geeft dan een termijn om de gronden aan te vullen.

Kosten. Voor de behandeling van een bezwaar is geen griffierecht of ander recht verschuldigd (artikel 7:15 lid 1 Awb). Wordt het besluit herroepen omdat het onrechtmatig was, dan kan onder voorwaarden een vergoeding van gemaakte kosten worden gevraagd. Dat verzoek moet worden gedaan voordat op het bezwaar is beslist.

Beslistermijn. Het bestuursorgaan beslist binnen zes weken, of binnen twaalf weken als er een bezwaaradviescommissie is. De termijn telt vanaf de dag na afloop van de bezwaartermijn. De beslissing kan eenmaal met ten hoogste zes weken worden verdaagd (artikel 7:10 Awb). Vaak volgt een hoorzitting waarin de indiener het bezwaar mondeling kan toelichten.

Bezwaar bij de Belastingdienst en Toeslagen

Voor bezwaar tegen een aanslag of beschikking van de Belastingdienst geldt ook een termijn van zes weken na de datum van de aanslag, beschikking of betaling. Bezwaar tegen een aanslag inkomstenbelasting kan online (met DigiD), met een formulier of per brief. In een brief staan onder meer de datum, naam en adres, het aanslag- of beschikkingsnummer, de reden van het bezwaar en een handtekening. Bij een tijdig bezwaar beslist de Belastingdienst normaal gesproken binnen 12 weken na de datum van de aanslag of beschikking, met een mogelijke verlenging van zes weken. Is de bezwaartermijn verstreken, dan kan een verzoek om vermindering worden ingediend.

Ook tegen een beslissing over een toeslag is bezwaar mogelijk binnen zes weken na de datum van de brief.

Niet op tijd beslist

Neemt een bestuursorgaan een beschikking op aanvraag niet op tijd, dan kan de aanvrager het bestuursorgaan schriftelijk in gebreke stellen. Twee weken na ontvangst van die ingebrekestelling begint een dwangsom te lopen, voor maximaal 42 dagen (artikel 4:17 Awb). Voor sommige soorten besluiten gelden andere regels.

Beroep bij de rechter

Wordt het bezwaar afgewezen, dan kan beroep worden ingesteld bij de bestuursrechter. Het beroepschrift moet in het algemeen uiterlijk zes weken na de beslissing op bezwaar bij de rechtbank zijn. Een advocaat is daarvoor niet verplicht.

Voor beroep geldt wel griffierecht. Voor beroepschriften die vanaf 1 januari 2026 zijn ontvangen, gelden deze tarieven:

  • € 54 voor particulieren in zaken die onder het verlaagde tarief vallen, zoals veel uitkeringszaken;
  • € 200 voor particulieren in andere bestuursrechtelijke zaken;
  • € 397 voor organisaties en rechtspersonen.

Hoger beroep

Tegen een uitspraak van de rechtbank is in de meeste zaken hoger beroep mogelijk. Afhankelijk van het onderwerp gaat dat naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep (bijvoorbeeld in uitkeringszaken) of het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Ook voor hoger beroep geldt in de regel een termijn van zes weken na de uitspraak. Voor sommige zaken is de eerste rechter ook de enige rechter en is hoger beroep niet mogelijk.

Bezwaar en beroep in het kort

  • Bezwaar: bij het bestuursorgaan zelf, binnen zes weken, zonder griffierecht.
  • Beroep: bij de bestuursrechter, binnen zes weken na de beslissing op bezwaar, met griffierecht.
  • Hoger beroep: bij een hogere bestuursrechter, in de regel binnen zes weken na de uitspraak.

Rechtsbijstand

Mensen met een laag inkomen en weinig vermogen kunnen onder voorwaarden gesubsidieerde rechtsbijstand krijgen. De advocaat vraagt deze toevoeging aan bij de Raad voor Rechtsbijstand; meestal geldt een eigen bijdrage die afhangt van inkomen en vermogen.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.