Ouders met minderjarige kinderen die uit elkaar gaan, zijn in veel gevallen verplicht een ouderschapsplan te maken. Daarin staan afspraken over de zorg en opvoeding van de kinderen na de scheiding. Dit artikel beschrijft wanneer een ouderschapsplan verplicht is, wat erin moet staan en hoe het kan worden aangepast.

Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?

Een ouderschapsplan is verplicht als de kinderen jonger zijn dan 18 jaar en:

  • de ouders getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, met of zonder gezamenlijk gezag;
  • een ouder en een niet-ouder getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben en samen het gezag hebben;
  • de ouders samenwonen en gezamenlijk gezag hebben door een aantekening in het gezagsregister.

Wat moet er minimaal in staan?

Volgens de wet en de Rijksoverheid staan in een ouderschapsplan in ieder geval afspraken over:

  • de betrokkenheid van de kinderen bij het maken van het ouderschapsplan;
  • de verdeling van zorg en opvoeding, of de manier waarop de omgang met de kinderen is geregeld;
  • informatie: hoe en hoe vaak de ouders elkaar informeren over het kind;
  • beslissingen: hoe de ouders samen beslissen over belangrijke onderwerpen, zoals de schoolkeuze;
  • de kosten van de verzorging en opvoeding (kinderalimentatie).

Ouders kunnen daarnaast andere afspraken opnemen, bijvoorbeeld over wat zij belangrijk vinden in de opvoeding, over vakanties en feestdagen, of over regels zoals bedtijd en huiswerk. Die aanvullende afspraken zijn niet wettelijk verplicht.

De kinderen betrekken

Ouders betrekken hun kind bij de afspraken die over het kind gaan, op een manier die past bij de leeftijd van het kind. Denk aan de vraag bij wie het kind wil wonen en hoe vaak het de andere ouder ziet. In het ouderschapsplan staat hoe dat is gebeurd.

Bij een echtscheiding kan de rechtbank kinderen uitnodigen voor een kindgesprek. Volgens Rechtspraak.nl roept de rechtbank kinderen vanaf 8 jaar per brief op. Het gesprek duurt ongeveer 20 minuten, de ouders zijn er niet bij en het kind is niet verplicht te komen. Een brief sturen kan ook. Kinderen van 16 en 17 jaar vraagt de rechter ook naar hun mening over de kinderalimentatie.

Ondertekenen en indienen

Beide ouders ondertekenen het ouderschapsplan. Wat er daarna mee gebeurt, hangt af van de situatie:

  • Getrouwd of geregistreerd partnerschap: de advocaat stuurt het ouderschapsplan samen met het verzoek tot echtscheiding naar de rechter. Bij een echtscheiding is een advocaat altijd verplicht.
  • Samenwonend: het ouderschapsplan hoeft nergens te worden ingeleverd. Ouders bewaren zelf een kopie.

Het ouderschapsplan kan deel uitmaken van een echtscheidingsconvenant. Een convenant is niet verplicht, een ouderschapsplan wel. De rechter kan het ouderschapsplan en het convenant bij de uitspraak voegen. De afspraken over kinderalimentatie worden door de rechter getoetst aan de wettelijke normen.

Als ouders het niet eens worden

Lukt het niet om samen afspraken te maken, dan kunnen ouders hulp inschakelen, bijvoorbeeld van een mediator. Hebben beide ouders gezag en komen zij er niet uit, dan kan de rechter worden gevraagd een zorgregeling vast te stellen. Een ouder zonder gezag kan de rechter vragen om een omgangsregeling. Bij een meningsverschil over de kinderen kan de rechter tijdens de zitting ook het Uniforme Hulpaanbod bespreken: een aantal hulptrajecten waar de rechter naar kan verwijzen. Deelname is vrijwillig.

Na de scheiding: gezag en omgang

Na een echtscheiding houden ouders in de regel samen het gezag. Een ouder kan de rechter vragen het gezag aan één ouder toe te kennen. De rechter doet dat alleen als dat in het belang van het kind is.

Beide ouders hebben na een scheiding recht op omgang met hun kind, en ook de plicht daartoe. Het kind heeft recht op omgang met beide ouders.

Het ouderschapsplan aanpassen

Omstandigheden kunnen veranderen, bijvoorbeeld door een verhuizing, nieuw werk of een veranderend inkomen. Zijn beide ouders het eens over een aanpassing, dan kunnen zij de nieuwe afspraken op papier zetten en allebei ondertekenen. Daarvoor is geen rechter nodig. Zijn ouders het niet eens, dan kan de rechter worden gevraagd te beslissen.

Kosten

Voor de echtscheidingsprocedure geldt griffierecht en zijn er kosten voor de advocaat en eventueel een mediator. Afhankelijk van inkomen en vermogen is subsidie mogelijk via de Raad voor Rechtsbijstand.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.