Na een scheiding of het uit elkaar gaan blijven beide ouders betrokken bij hun kinderen. De afspraken over wanneer een kind bij welke ouder is, heten een zorgregeling (bij gezamenlijk gezag) of een omgangsregeling. Soms houdt een van de ouders zich niet aan die afspraken. Hieronder staat wat de regels zijn.
Het recht op omgang
Volgens de Rijksoverheid:
- hebben beide ouders na een scheiding het recht en de plicht om contact te hebben met hun kind;
- heeft het kind ook zelf recht op contact met beide ouders;
- houdt een ouder zonder gezag recht op omgang met het kind en op informatie over het kind;
- draagt een ouder met gezag bij aan een goede band tussen het kind en de andere ouder.
Na een scheiding of het einde van een geregistreerd partnerschap houden ouders in principe het gezamenlijk gezag. De rechter beëindigt het gezamenlijk gezag alleen als dat in het belang van het kind is.
Afspraken vastleggen: het ouderschapsplan
Getrouwde ouders en geregistreerde partners met kinderen onder de 18 jaar maken bij een scheiding een ouderschapsplan. Ook samenwonende ouders met gezamenlijk gezag dat in het gezagsregister staat, maken een ouderschapsplan. Daarin staan in ieder geval afspraken over:
- de verdeling van zorg en opvoeding, of de omgang;
- hoe en hoe vaak de ouders elkaar informeren over het kind;
- hoe de ouders samen belangrijke beslissingen nemen, zoals over de school;
- de kosten van verzorging en opvoeding;
- hoe de kinderen bij het plan zijn betrokken.
Er bestaan geen standaardregels voor hoe vaak en hoe lang een kind bij elke ouder is; ouders bepalen dat samen.
De mening van het kind
Ouders betrekken hun kind bij afspraken die het kind aangaan. Bij een scheiding kan een kind van 12 tot 18 jaar een uitnodiging krijgen voor een gesprek met de rechter (kindgesprek). De rechter kan de wensen van het kind meenemen in de beslissing, maar het belang van het kind staat voorop.
Als afspraken niet worden nagekomen
De Rijksoverheid beschrijft de volgende stappen als een ex-partner de afspraken over zorg of omgang niet nakomt:
- Samen oplossen. Eerst proberen ouders het samen op te lossen.
- Hulp vragen. Lukt dat niet, dan kan hulp worden gevraagd aan iemand uit de omgeving, een mediator of de gemeente.
- De rechter. Werkt dat ook niet, dan kan de rechter worden gevraagd een zorg- of omgangsregeling vast te stellen. In het uiterste geval is een kort geding mogelijk. Voor een procedure bij de rechter is een advocaat nodig.
Wanneer kan omgang worden beperkt?
Contact met een ouder kan volgens de Rijksoverheid tijdelijk worden stopgezet als dat in het belang van het kind is, bijvoorbeeld bij mishandeling of seksueel misbruik door een ouder. Heeft één ouder het gezag, dan kan de rechter de andere ouder de omgang verbieden. Hebben beide ouders het gezag, dan kan de rechter de omgang met een ouder tijdelijk verbieden.
Mediation
Een mediator helpt ouders om samen tot afspraken te komen. Deelname is vrijwillig en wat in de mediation wordt besproken, is vertrouwelijk. Afspraken gelden pas als beide partijen ze hebben ondertekend. Bij een laag inkomen kan gesubsidieerde mediation via de Raad voor Rechtsbijstand mogelijk zijn, meestal met een eigen bijdrage.
Zorgen over de veiligheid van een kind
Bij zorgen over huiselijk geweld of kindermishandeling is Veilig Thuis bereikbaar via 0800-2000, dag en nacht, gratis en eventueel anoniem. Bij direct gevaar geldt het alarmnummer 112.
Samengevat
- Ouders en kinderen hebben na een scheiding recht op contact met elkaar, ook als een ouder geen gezag heeft.
- Afspraken over zorg en omgang staan in het ouderschapsplan.
- Worden afspraken niet nagekomen, dan zijn er stappen van overleg en mediation tot een procedure bij de rechter, waarvoor een advocaat nodig is.
- Een kind van 12 tot 18 jaar kan een uitnodiging krijgen voor een gesprek met de rechter.
Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.