Naturalisatie tot Nederlander: de voorwaarden

Naturalisatie is de procedure waarmee iemand die niet als Nederlander is geboren, op verzoek de Nederlandse nationaliteit krijgt. De aanvraag loopt via de gemeente en wordt beoordeeld door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Hieronder staan de voorwaarden en de procedure zoals de IND die beschrijft.

Voorwaarden

Volgens de IND gelden onder meer deze voorwaarden:

de aanvrager is 18 jaar of ouder;
identiteit en nationaliteit kunnen worden aangetoond met geldige documenten;
de aanvrager woont minimaal 5 jaar onafgebroken in het Koninkrijk der Nederlanden met een geldige verblijfsvergunning en heeft verlengingen steeds op tijd aangevraagd;
de aanvrager heeft een geschikte verblijfsvergunning op het moment van de aanvraag, tijdens de procedure en op de dag van de ceremonie, bijvoorbeeld een vergunning voor onbepaalde tijd of een vergunning met een niet-tijdelijk verblijfsdoel; voor EU-, EER- en Zwitserse burgers gelden aparte regels;
de aanvrager is ingeburgerd: het inburgeringsexamen op minimaal niveau A2 is gehaald, of er geldt een vrijstelling;
de aanvrager vormt geen gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid;
de aanvrager is bereid de huidige nationaliteit op te geven, tenzij een uitzondering geldt;
de aanvrager is bereid de verklaring van verbondenheid af te leggen.

Uitzonderingen op de termijn van vijf jaar

De IND noemt onder meer deze uitzonderingen:

3 jaar samenwonen met een Nederlandse echtgenoot of geregistreerd partner, of met dezelfde Nederlandse partner als beiden ongehuwd zijn;
3 jaar verblijf voor staatlozen;
2 jaar onafgebroken verblijf voor wie eerder in het Koninkrijk woonde en in totaal minimaal 10 jaar verblijf heeft;
voor een aantal groepen geldt geen verblijfstermijn in Nederland, bijvoorbeeld wie minimaal 3 jaar samenwoont met een Nederlandse echtgenoot of geregistreerd partner in het buitenland.

Afstand van de huidige nationaliteit

Wie 18 jaar of ouder is, doet na de naturalisatie in principe afstand van de andere nationaliteit. Volgens de IND geldt die plicht onder meer niet voor:

wie getrouwd is met of geregistreerd partner is van een Nederlander;
houders van een asielvergunning;
wie in het Koninkrijk is geboren en daar woont;
wie een nationaliteit heeft van een land dat Nederland niet erkent.

Daarnaast kan een individuele vrijstelling worden gevraagd, bijvoorbeeld als afstand doen een hoog bedrag kost of tot verlies van belangrijke rechten leidt.

Procedure

Aanvraag bij de gemeente. De aanvraag gebeurt op afspraak bij de gemeente. Buitenlandse documenten moeten zijn gelegaliseerd en vertaald, tenzij ze al in de BRP staan.
Leges. De kosten worden bij de aanvraag aan de gemeente betaald. De actuele bedragen staan op de website van de IND.
Beoordeling door de IND. De gemeente stuurt het dossier met een advies naar de IND. De IND heeft 12 maanden om te beslissen; die termijn kan worden verlengd, bijvoorbeeld bij een onvolledig dossier.
Koninklijk Besluit en ceremonie. Na een positief besluit volgt een Koninklijk Besluit. De aanvrager is pas Nederlander na het bijwonen van de naturalisatieceremonie, waar de verklaring van verbondenheid wordt afgelegd. Die ceremonie moet binnen 1 jaar na het positieve besluit worden bijgewoond; anders is een nieuwe aanvraag nodig.

Afwijzing

Tegen een afwijzing staat bezwaar en daarna beroep open. De algemene termijn voor bezwaar tegen een besluit van de overheid is 6 weken; de precieze termijn en het adres staan in het besluit.

Geplande wijziging

Het kabinet maakte in september 2025 bekend de minimale verblijfsduur voor naturalisatie te willen verlengen van 5 naar 10 jaar. Dat wetsvoorstel moest nog langs de Raad van State en het parlement. Tot een wetswijziging in werking treedt, gelden de huidige regels van de IND.

Samengevat

De hoofdregel is 5 jaar onafgebroken legaal verblijf, met uitzonderingen van onder meer 3 en 2 jaar.
Inburgering op minimaal niveau A2 is vereist, tenzij een vrijstelling geldt.
In principe wordt afstand gedaan van de andere nationaliteit, met wettelijke uitzonderingen.
De aanvraag loopt via de gemeente; de IND beslist binnen 12 maanden; Nederlanderschap volgt pas na de ceremonie.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.