Een ontzegging van de rijbevoegdheid is een bijkomende straf die de strafrechter of het Openbaar Ministerie (via een strafbeschikking) kan opleggen bij bepaalde verkeersdelicten. Daarnaast bestaan andere maatregelen waardoor iemand tijdelijk zonder rijbewijs zit, zoals invordering door de politie, inname door het CJIB of een maatregel van het CBR. Welke regels gelden voor het terugkrijgen van het rijbewijs, hangt af van de maatregel. De regels staan vooral in de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994).

Invordering en inhouding door politie en OM

  • De politie kan het rijbewijs invorderen als de verkeersveiligheid ernstig in gevaar is. De Rijksoverheid noemt onder meer een alcoholpromillage boven 1,3 (boven 0,8 voor beginnende bestuurders), weigeren mee te werken aan een alcoholtest, 50 km/u of meer te hard rijden en gevaarlijk rijgedrag.
  • De officier van justitie beslist binnen 10 dagen of het rijbewijs wordt ingehouden of teruggegeven.
  • Zolang het rijbewijs niet is teruggegeven, mag de betrokkene geen motorrijtuig besturen, ook niet voor het werk.
  • Volgens het Openbaar Ministerie kan bij Parket CVOM een verzoekschrift worden ingediend om het rijbewijs eerder terug te krijgen. Dat lukt alleen in uitzonderlijke situaties. Tegen een beslissing staat een klaagschrift bij de rechtbank open.

De ontzegging door de rechter

  • De maximale duur hangt af van het feit. Bij onder meer rijden onder invloed (artikel 8 WVW 1994) en gevaarlijk rijgedrag dat tot een ongeval leidt (artikel 6) is de ontzegging maximaal vijf jaar. Bij herhaling binnen vijf jaar na het einde van een eerdere ontzegging kan dat maximaal tien jaar zijn (artikel 179 WVW 1994).
  • Bij bepaalde misdrijven met een motorrijtuig uit het Wetboek van Strafrecht kan de ontzegging tot vijf of tien jaar duren (artikel 179a WVW 1994).
  • De tijd dat het rijbewijs vóór de ingang van de straf al was ingevorderd of ingehouden, wordt volledig afgetrokken van de duur van de ontzegging (artikel 179, zesde lid).
  • Tijdens de ontzegging is het rijbewijs niet geldig (artikel 123, eerste lid, onder c, WVW 1994).

Inleveren en de duur van de ontzegging

De veroordeelde ontvangt een schrijven met de ingangsdatum en de duur van de ontzegging en met de plicht om het rijbewijs uiterlijk op die datum in te leveren (artikel 180, derde en vierde lid, WVW 1994). Daarbij gelden twee verlengingsregels:

  • wordt het rijbewijs te laat ingeleverd, dan wordt de ontzegging verlengd met het aantal dagen tussen de uiterste inleverdatum en de werkelijke inlevering (artikel 180, zesde lid);
  • de ontzegging wordt ook verlengd met de tijd dat de veroordeelde tijdens de ontzegging rechtens van zijn vrijheid is beroofd (artikel 180, zevende lid).

Teruggave na afloop

Volgens artikel 180, vijfde lid, WVW 1994 vindt teruggave plaats zodra de termijn van de ontzegging is verstreken. Daarop bestaan uitzonderingen. Het rijbewijs wordt dan niet teruggegeven, maar doorgestuurd naar de instantie waar het had moeten worden ingeleverd. Dat geldt onder meer als:

  • er op grond van een CBR-procedure een verplichting tot inlevering bestaat;
  • de inlevering is gevorderd op grond van de Wet Mulder, bijvoorbeeld door het CJIB vanwege onbetaalde verkeersboetes;
  • het rijbewijs ongeldig is geworden door de recidiveregeling (artikel 123b WVW 1994); het rijbewijs gaat dan naar de RDW.

Volgens de Rijksoverheid kan het CJIB een rijbewijs innemen bij onbetaalde verkeersboetes. Het rijbewijs wordt dan pas na betaling teruggegeven.

De recidiveregeling: opnieuw examen

Een rijbewijs verliest op grond van artikel 123b WVW 1994 zijn geldigheid bij herhaalde veroordeling binnen vijf jaar voor bepaalde alcohol- en drugsdelicten in het verkeer, of voor het weigeren van medewerking aan een onderzoek. Het CBR noemt als voorbeeld twee keer binnen vijf jaar rijden onder invloed van alcohol, waarbij de tweede keer 1,3 promille of meer was. Om daarna weer een rijbewijs te krijgen, noemt het CBR de volgende stappen:

  • een echtheidsverklaring recidive aanvragen bij de RDW;
  • een Gezondheidsverklaring indienen bij het CBR;
  • opnieuw theorie- en praktijkexamen afleggen;
  • na inlevering van het oude rijbewijs bij het CBR of de RDW een nieuw rijbewijs aanvragen bij de gemeente.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.