De woorden jurist en advocaat worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn duidelijke verschillen. Daarnaast hebben de notaris en de mediator elk een eigen rol. Dit artikel zet de verschillen op een rij.

De advocaat

Een advocaat is een academisch opgeleide jurist die juridisch advies geeft en rechtsbijstand verleent in procedures. De titel advocaat is wettelijk beschermd. Volgens de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) gelden de volgende eisen:

  • een afgeronde bachelor- en masteropleiding recht (of doctoraal) aan een Nederlandse universiteit, of een andere erkende vooropleiding;
  • beëdiging door de rechtbank, na goedkeuring door de lokale orde van advocaten;
  • een stage van drie jaar en de verplichte Beroepsopleiding Advocaten van twee jaar.

Advocaten zijn gebonden aan beroeps- en gedragsregels en vallen onder toezicht en tuchtrecht. De Advocatenwet noemt vijf kernwaarden: onafhankelijkheid, partijdigheid (de advocaat staat aan de kant van de cliënt), deskundigheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Advocaten hebben een verschoningsrecht: zij kunnen weigeren als getuige te verklaren over wat hun cliënt hen heeft toevertrouwd.

Wanneer is een advocaat verplicht?

Een advocaat is alleen bij bepaalde procedures wettelijk verplicht. Volgens de Rijksoverheid:

  • Kantonrechter: geen advocaat verplicht. De kantonrechter behandelt onder meer vorderingen tot €25.000, arbeidszaken en huurzaken.
  • Andere civiele procedures, zoals vorderingen boven €25.000 bij de rechtbank: advocaat verplicht. Ook in procedures bij het gerechtshof en de Hoge Raad is een advocaat verplicht.
  • Bestuursrecht (bezwaar en beroep tegen de overheid): geen advocaat verplicht, ook niet bij de Centrale Raad van Beroep of de Raad van State.
  • Strafrecht: geen advocaat verplicht.

Waar een advocaat niet verplicht is, mag een partij zelf procederen of zich laten bijstaan door een ander, zoals een jurist. In het bestuursrecht gebeurt dat met een schriftelijke machtiging.

De jurist

Met jurist wordt meestal iemand bedoeld met een juridische opleiding, die bijvoorbeeld advies geeft, contracten opstelt of bezwaarschriften schrijft. Een jurist kan werken bij een bedrijf, een overheid, een rechtsbijstandverzekeraar of een eigen adviespraktijk.

Belangrijke verschillen met een advocaat:

  • een jurist die niet als advocaat is ingeschreven, valt niet onder het toezicht en tuchtrecht voor advocaten;
  • het verschoningsrecht van advocaten geldt niet automatisch voor andere juristen;
  • in procedures waarin een advocaat verplicht is, kan een jurist die geen advocaat is niet als procesvertegenwoordiger optreden.

De notaris

Een notaris wordt benoemd bij Koninklijk Besluit en legt bij de beëdiging de eed af om het ambt eerlijk, nauwgezet en onpartijdig uit te oefenen. De notaris is onafhankelijk en behartigt de belangen van alle betrokken partijen. Een notaris is onder meer verplicht:

  • bij de koop of verkoop van een woning;
  • bij de oprichting van een besloten vennootschap (bv);
  • bij het opmaken van een testament;
  • voor een verklaring van erfrecht.

Afspraken die in een getekende notariële akte staan, werken ook tegenover derden.

De mediator

Een mediator is een onafhankelijke bemiddelaar die partijen helpt om samen tot een oplossing te komen. De mediator neemt zelf geen beslissing. Afspraken over vertrouwelijkheid en het uurtarief worden vastgelegd in een mediationovereenkomst. Als partijen het eens worden, worden de afspraken vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Het MfN-register is het Nederlandse kwaliteitsregister voor mediators.

Kosten

Advocaten werken meestal met een uurtarief of een vaste prijs. De kosten hangen af van het probleem, de tijd, de ervaring en het kantoor. Mensen met een inkomen en vermogen onder de wettelijke grenzen kunnen in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand of gesubsidieerde mediation, met een eigen bijdrage.

Registratie controleren

Of iemand advocaat is, kan worden nagegaan via de zoekfunctie op de website van de Advocatenorde. Ingeschreven mediators staan in het MfN-register.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.