Overheidsorganisaties nemen besluiten over bijvoorbeeld belastingen, toeslagen, uitkeringen en vergunningen. Wie het niet eens is met zo'n besluit, kan in de meeste gevallen bezwaar maken en daarna in beroep gaan bij de rechter. De algemene regels hiervoor staan in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit artikel beschrijft hoe die procedure in hoofdlijnen verloopt.
Bezwaar maken
Bezwaar wordt ingediend bij de organisatie die het besluit heeft genomen. De termijn is 6 weken nadat het besluit bekend is gemaakt. Een bezwaarschrift bevat volgens de Rijksoverheid:
- naam en adres;
- de datum;
- een omschrijving van het besluit (soms wordt ook om een kopie gevraagd);
- de redenen waarom de indiener het niet eens is met het besluit;
- een handtekening.
Bezwaar kan per post of via een digitaal kanaal dat de organisatie aanbiedt, zoals e-mail of een webformulier. Bezwaar maken is gratis en een advocaat is niet verplicht.
Een bezwaar dat te laat is ingediend, wordt in de regel niet-ontvankelijk verklaard. Bij sommige besluiten is geen bezwaar mogelijk, maar wel administratief beroep bij een andere organisatie. Welke route geldt, staat onderaan het besluit.
Na het bezwaar: hoorzitting en beslistermijn
- Vaak volgt een uitnodiging voor een hoorzitting, waar het bezwaar mondeling kan worden toegelicht. Het dossier ligt ten minste een week van tevoren ter inzage.
- De indiener kan iemand meenemen ter ondersteuning of zich laten vertegenwoordigen, bijvoorbeeld door een advocaat. Een vertegenwoordiger heeft een schriftelijke machtiging nodig.
- De organisatie beslist in principe binnen 6 weken na afloop van de bezwaartermijn, of binnen 12 weken als een adviescommissie wordt ingeschakeld. Deze termijn kan met maximaal 6 weken worden verlengd.
- Bij een te late beslissing kan na een ingebrekestelling recht ontstaan op een dwangsom (niet bij Woo-verzoeken).
Kosten in de bezwaarfase
Kosten voor een advocaat, getuige of deskundige komen in beginsel voor eigen rekening. Als het bezwaar wordt toegewezen, kan de overheidsorganisatie verplicht zijn een deel van deze kosten te vergoeden. Dat verzoek moet worden gedaan vóórdat de organisatie op het bezwaar beslist.
In beroep bij de rechter
Wie het niet eens is met de beslissing op het bezwaar, kan in beroep gaan bij de rechter. De belangrijkste regels:
- De termijn is meestal 6 weken na verzending van de beslissing op bezwaar. In sommige zaken, zoals ziektewetzaken, is dat 2 weken.
- Een te laat ingediend beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard. Binnen de termijn kan een kort beroepschrift worden gestuurd met de mededeling dat meer tijd nodig is voor de onderbouwing.
- In het beroepschrift staat waarom de indiener het niet eens is met de beslissing en wat volgens hem de uitspraak moet zijn. Welke rechter bevoegd is, staat onderaan de beslissing op bezwaar.
- In het beroepschrift kan om vergoeding van schade en proceskosten worden gevraagd.
- Voor beroep is vaak griffierecht verschuldigd.
- Tijdens de procedure kan de rechter worden gevraagd om een voorlopige voorziening, om onherstelbare schade te voorkomen.
Ook in beroep is een advocaat niet verplicht. Dat geldt ook in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Iemand anders kan schriftelijk worden gemachtigd.
Gesubsidieerde rechtsbijstand
Mensen met een inkomen en vermogen onder de wettelijke grenzen kunnen in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging). In 2026 is de inkomensgrens €35.400 per jaar voor alleenstaanden en €50.000 voor wie een gemeenschappelijke huishouding voert. De advocaat vraagt de toevoeging aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. Er geldt bijna altijd een eigen bijdrage, afhankelijk van inkomen en vermogen. Griffierechten vallen niet onder de toevoeging, maar daarvoor kan een vermindering worden gevraagd.
Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.