Bij een juridisch probleem zijn er verschillende soorten hulp en verschillende manieren om die te betalen. Dit overzicht beschrijft welke professionals er zijn, wanneer een advocaat wettelijk verplicht is en hoe de overheid in sommige gevallen bijdraagt aan de kosten.

Soorten juridische professionals

  • Advocaat: een beëdigde jurist die juridisch advies geeft en cliënten bijstaat en vertegenwoordigt in procedures. De titel advocaat is wettelijk beschermd. Advocaten vallen onder toezicht en tuchtrecht.
  • Notaris: wordt benoemd bij Koninklijk Besluit en legt afspraken officieel vast in akten. Een notaris is onder meer verplicht bij de koop of verkoop van een woning, de oprichting van een bv, het opmaken van een testament en een verklaring van erfrecht.
  • Mediator: een onafhankelijke bemiddelaar die partijen helpt zelf tot een oplossing te komen. Het MfN-register is het Nederlandse kwaliteitsregister voor mediators.
  • Jurist: iemand met een juridische opleiding die bijvoorbeeld advies geeft of brieven opstelt. Een jurist die niet als advocaat is ingeschreven, valt niet onder het toezicht en tuchtrecht voor advocaten.

Wanneer is een advocaat verplicht?

Volgens de Rijksoverheid geldt:

  • Kantonrechter: geen advocaat verplicht. De kantonrechter behandelt onder meer vorderingen tot €25.000, arbeidszaken, huurzaken en bepaalde consumentenzaken.
  • Andere civiele procedures: een advocaat is verplicht.
  • Kort geding: wie zelf een kort geding begint bij de civiele rechter, heeft een advocaat nodig. Bij de kantonrechter niet.
  • Bestuursrecht: een advocaat is niet verplicht, ook niet in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
  • Strafrecht: een advocaat is niet verplicht.

Ook als een advocaat niet verplicht is, mag iedereen er een inschakelen.

Kosten van een advocaat

De kosten hangen af van het probleem, de benodigde tijd, de ervaring van de advocaat en het kantoor. De meeste advocaten werken met een uurtarief. Ook een vaste prijs kan worden afgesproken. Daarnaast kunnen griffierechten verschuldigd zijn voor een procedure bij de rechter.

Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging)

Mensen met een lager inkomen en beperkt vermogen kunnen in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand, ook wel een toevoeging genoemd. De overheid betaalt dan een deel van de kosten van een advocaat of mediator.

  • Aanvraag: de advocaat of mediator vraagt de toevoeging aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. De Raad krijgt de inkomens- en vermogensgegevens van de Belastingdienst.
  • Inkomensgrens 2026: volgens artikel 34 van de Wet op de rechtsbijstand is de grens per 1 januari 2026 €35.400 per jaar voor alleenstaanden en €50.000 voor wie een gemeenschappelijke huishouding voert.
  • Vermogen: ook het vermogen telt mee. Het inkomen en vermogen van een echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonende partner worden meegerekend.
  • Eigen bijdrage: er geldt bijna altijd een eigen bijdrage, die rechtstreeks aan de advocaat of mediator wordt betaald. De hoogte hangt af van inkomen en vermogen. De bedragen worden jaarlijks per 1 januari aangepast en gepubliceerd in de Staatscourant.
  • Niet gedekt: griffierechten vallen niet onder de toevoeging; wel kan een vermindering worden gevraagd. Proceskosten van de tegenpartij worden ook niet gedekt.

Voor mediation bestaat een vergelijkbare regeling: gesubsidieerde mediation, met een eigen bijdrage die afhangt van het inkomen.

Rechtsbijstandverzekering

Sommige mensen hebben een rechtsbijstandverzekering. Of en in welke mate een geschil wordt gedekt, hangt af van de polisvoorwaarden van de verzekeraar.

Klachten over een advocaat

Een klacht over een advocaat wordt volgens de Rijksoverheid eerst met de advocaat zelf besproken. Lukt het niet om er samen uit te komen, dan is een formele klacht mogelijk. Advocaten zijn gebonden aan beroeps- en gedragsregels, en de tuchtrechter beoordeelt of een advocaat juist heeft gehandeld.

Rechtsgebieden

Juridische vragen vallen onder verschillende rechtsgebieden, zoals arbeidsrecht, familierecht, huurrecht, schulden, bestuursrecht (bezwaar en beroep tegen de overheid), migratierecht, strafrecht en notarieel recht. Veel advocaten en juristen zijn in één of enkele rechtsgebieden gespecialiseerd.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.