Een asielaanvraag in Nederland wordt beoordeeld door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Sinds 12 juni 2026 geldt het Europese Asiel- en Migratiepact. Daardoor zijn de asielprocedures veranderd. Dit artikel beschrijft de procedure zoals de IND die nu uitlegt. Voor aanvragen van vóór 12 juni 2026 geldt in de meeste gevallen nog het oude recht.

Aanmelden

De plaats van aanmelding hangt af van hoe iemand Nederland binnenkomt:

  • AC Ter Apel: bij binnenkomst over land, bijvoorbeeld via België of Duitsland. Dit geldt ook voor alleenstaande minderjarigen.
  • AC Schiphol: bij binnenkomst met het vliegtuig of de boot, als de grenscontrole nog niet is gepasseerd.

Een asielaanvraag indienen is gratis.

Screening en voorbereiding

Na aanmelding volgt een screening van identiteit, gezondheid, veiligheid en kwetsbaarheid. Op Schiphol doet de Koninklijke Marechaussee dit, in Ter Apel de IND.

In Ter Apel volgt de fase Ontvangst en Voorbereiden Asielaanvraag (OVA). Deze fase duurt maximaal 3 dagen. De IND verzamelt dan onder meer persoonsgegevens, nationaliteit, documenten, biometrische gegevens (foto, vingerafdrukken, handtekening), reisroute, familie en de belangrijkste reden van de aanvraag. Alleenstaande minderjarigen krijgen hulp van een voogd van Stichting Nidos. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) beslist over het recht op opvang.

In Ter Apel geven IND-medewerkers gratis juridische counseling: algemene uitleg over de procedure, maar geen persoonlijk advies.

Welke procedure?

De IND bepaalt welke procedure van toepassing is. Er zijn vijf mogelijkheden:

  • de grensprocedure (bij AC Schiphol);
  • de procedure waarin wordt bekeken of een ander EU-land verantwoordelijk is;
  • de ontvankelijkheidsprocedure;
  • de versnelde procedure, bijvoorbeeld voor mensen uit een veilig land;
  • de standaardprocedure.

Het gehoor in de standaardprocedure

In de standaardprocedure volgt een persoonlijk gehoor met een medewerker van de IND. De asielzoeker vertelt dan waarom hij asiel aanvraagt.

  • Een onafhankelijke tolk vertaalt het gesprek.
  • De Raad voor Rechtsbijstand regelt een advocaat. Volgens de IND is dat meestal gratis. Kort voor het gehoor is er een kennismakingsgesprek met de advocaat.
  • De asielzoeker en de advocaat krijgen een schriftelijk verslag. Het gesprek wordt ook opgenomen.
  • Kinderen die met hun ouders zijn gereisd, kunnen hun eigen verhaal vertellen.

Beslistermijn

De IND neemt in de standaardprocedure binnen 6 maanden een beslissing. Die termijn kan met maximaal 6 maanden worden verlengd, bijvoorbeeld bij veel aanvragen.

De beslissing

Bij een positieve beslissing krijgt de asielzoeker een verblijfsvergunning asiel. In het besluit staat de status: vluchteling, subsidiaire bescherming of gezinslid. Die status bepaalt onder meer de voorwaarden voor gezinshereniging. Het verblijfsdocument is 3 jaar geldig. Met de vergunning mag de houder vrij werken. Sinds 12 juni 2026 kan geen verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd meer worden aangevraagd. Na 5 jaar in Nederland kan wel de status van EU-langdurig ingezetene worden aangevraagd.

Bij een negatieve beslissing volgt geen verblijfsvergunning. Daarbij kan een terugkeerbesluit en een inreisverbod horen.

Beroep bij de rechter

Tegen een afwijzing van een asielaanvraag staat geen bezwaar bij de IND open, maar beroep bij de bestuursrechter. De rechter beoordeelt of de IND zorgvuldig heeft gehandeld en of de beslissing voldoet aan de wet en internationale verdragen. De beroepstermijn staat in het besluit van de IND. Een advocaat is niet verplicht, maar in asielzaken wel gebruikelijk.

Wie de uitkomst van het beroep niet in Nederland mag afwachten, kan de rechter om een voorlopige voorziening vragen. Volgens de IND gebeurt dat binnen 24 uur na ontvangst van de beschikking. Na een afwijzing is ook een tweede of volgende asielaanvraag mogelijk.

Intrekking van een vergunning

Wil de IND een verblijfsvergunning asiel intrekken, dan krijgt de houder eerst een brief. Daarop kan binnen 6 weken schriftelijk worden gereageerd (een zienswijze).

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.