Bij betalingsproblemen kunnen verschillende wettelijke regels en instanties een rol spelen. Dit artikel geeft een overzicht.

Schuldhulpverlening door de gemeente

Iedere inwoner kan zich met schulden melden bij de gemeente. Gemeenten krijgen geld van de Rijksoverheid om inwoners gratis te helpen bij schulden. De gemeente bepaalt zelf of iemand recht heeft op schuldhulpverlening.

  • Binnen 4 weken na de melding hoort de inwoner welke hulp hij kan verwachten.
  • Binnen 8 weken beslist de gemeente of iemand hulp krijgt. Dit kan langer duren als gegevens ontbreken.
  • Bij een bedreigende situatie, zoals een dreigende huisuitzetting of afsluiting van gas, water of elektriciteit, helpt de gemeente binnen 3 dagen.

In een minnelijk traject maakt de gemeente afspraken met de schuldeisers (schuldbemiddeling), soms met een lening waarmee alle schulden worden afgelost (saneringskrediet). Tegen een besluit van de gemeente over schuldhulpverlening is bezwaar mogelijk bij de gemeente zelf.

Incassokosten

Een incassobureau mag namens een schuldeiser incassokosten in rekening brengen. De wet bepaalt het maximum:

  • 15% over de eerste € 2.500;
  • 10% over de volgende € 2.500;
  • 5% over de volgende € 5.000;
  • 1% over de volgende € 190.000;
  • 0,5% boven € 200.000.

Er geldt een minimum van € 40. Naast incassokosten mag ook rente worden gevraagd. Aanmaningskosten, herinneringskosten of administratiekosten daarnaast zijn niet toegestaan. Btw over de incassokosten mag alleen als de schuldeiser zelf niet btw-plichtig is.

Beslag door een gerechtsdeurwaarder

Een incassobureau of schuldeiser kan zelf geen beslag leggen. Dat kan alleen een gerechtsdeurwaarder, en alleen met een vonnis van de rechter of een dwangbevel. Beslag is mogelijk op loon, uitkering, bankrekening of spullen. Op sommige zaken mag geen beslag worden gelegd, zoals het bed, eten en drinken en de kleren die iemand draagt. Deurwaarders melden beslagen aan bij het Digitaal beslagregister.

Klachten over een gerechtsdeurwaarder gaan eerst naar het kantoor van de deurwaarder. Daarna kan een klacht worden ingediend bij de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders. Dat kost € 50.

De beslagvrije voet

Bij beslag op inkomen blijft altijd een minimumbedrag over om van te leven: de beslagvrije voet. De hoogte staat in de brief van de beslaglegger. Minimaal 5% van het netto-inkomen gaat naar de schuldeisers. Vanaf 1 januari 2026 is de berekening veranderd door nieuwe regels voor de huurtoeslag. Daardoor kan de beslagvrije voet in 2026 lager uitvallen dan in 2025.

De beslagvrije voet gaat niet automatisch omhoog als de situatie verandert. Een herberekening wordt aangevraagd bij de beslaglegger. Bij een bijstandsuitkering gebeurt de herberekening automatisch.

Wettelijke schuldsanering (Wsnp)

Lukt een minnelijk traject niet, dan kan de rechtbank worden gevraagd om toelating tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp).

  • Het verzoek wordt ingediend met hulp van de schuldhulpverlener van de gemeente.
  • De schulden mogen bijvoorbeeld niet zijn ontstaan door fraude of een misdrijf.
  • Voor wie na 1 juli 2023 is toegelaten, duurt de Wsnp 18 maanden. In bijzondere gevallen kan dit tot 5 jaar worden verlengd.
  • Tijdens de Wsnp houdt een Wsnp-bewindvoerder toezicht. De schuldenaar houdt een vrij te laten bedrag om van te leven.
  • Na afloop kan de rechter een schone lei geven. Sommige schulden vallen daar niet onder, zoals bepaalde CJIB-vorderingen (behalve verkeersboetes) en nog niet opeisbare studieschuld bij DUO.

Faillissement

Een persoon met 2 of meer schulden bij verschillende schuldeisers die is gestopt met betalen, kan failliet worden verklaard. Na een faillissement blijven schulden in principe afdwingbaar, tenzij het faillissement eindigt met een akkoord. Dat is het belangrijkste verschil met de Wsnp.

Kosten van rechtsbijstand

Wie een advocaat nodig heeft en een laag inkomen heeft, kan in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand van de Raad voor Rechtsbijstand. Er geldt bijna altijd een eigen bijdrage, afhankelijk van inkomen en vermogen.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.