Het familierecht gaat over relaties tussen mensen die met elkaar verbonden zijn door huwelijk, geregistreerd partnerschap, afstamming of gezag. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste onderwerpen en procedures.

Onderwerpen binnen het familierecht

  • Echtscheiding en scheiding van tafel en bed: het beëindigen van een huwelijk, of apart gaan leven terwijl het huwelijk blijft bestaan.
  • Ontbinding van een geregistreerd partnerschap: hiervoor gelden andere regels dan voor een echtscheiding. Naar de rechter gaan is nodig als er minderjarige kinderen zijn of als de partners het niet eens zijn.
  • Alimentatie: kinderalimentatie en partneralimentatie, en het vaststellen, wijzigen of stopzetten daarvan.
  • Ouderlijk gezag, ouderschapsplan en omgang: afspraken over de verzorging en opvoeding van kinderen na een scheiding.
  • Erkenning en adoptie: bijvoorbeeld vervangende toestemming van de rechter voor erkenning van een kind, of een adoptieverzoek bij de rechtbank.
  • Kinderbescherming: de kinderrechter kan beslissen over maatregelen, zoals een maatregel die het gezag van ouders beëindigt.
  • Bewind, curatele en mentorschap: beschermingsmaatregelen voor volwassenen die hun zaken (tijdelijk) niet zelf kunnen regelen.
  • Erfenis: het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap gebeurt bij de rechtbank. Erfrecht wordt vaak als apart rechtsgebied gezien.

Afspraken maken of de rechter laten beslissen

Bij een scheiding maken partners vaak eerst samen afspraken, met hulp van een advocaat of mediator. Die afspraken staan in een echtscheidingsconvenant en, als er minderjarige kinderen zijn, in een ouderschapsplan. Een ouderschapsplan is verplicht bij minderjarige kinderen. Het bevat in ieder geval afspraken over de verdeling van de zorg, de kosten en de manier waarop ouders elkaar informeren.

De rechter kan het convenant en het ouderschapsplan bij de uitspraak voegen. Ze worden dan onderdeel van de beschikking. Komen partners er samen niet uit, dan beslist de rechter over de punten waarover zij het oneens zijn.

Wanneer is een advocaat verplicht?

  • Voor een verzoek tot echtscheiding is altijd een advocaat nodig. Partners die het eens zijn, kunnen samen één advocaat nemen.
  • Voor een alimentatieprocedure bij de rechter is een advocaat verplicht.
  • Bij een conflict heeft ieder een eigen advocaat nodig.

Een mediator kan helpen bij het maken van afspraken, maar dient het verzoek niet in bij de rechtbank.

Verloop van een scheidingsprocedure in het kort

  1. De advocaat dient een verzoekschrift in bij de rechtbank, samen of namens één partner.
  2. Bij een eenzijdig verzoek kan de andere partner binnen 6 weken een verweerschrift indienen.
  3. Er volgt een zitting als dat nodig is. Bij een gezamenlijk verzoek zonder kinderen is er meestal geen zitting.
  4. De rechter doet uitspraak in een beschikking.
  5. De beschikking wordt ingeschreven bij de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is gesloten. Dat moet binnen 6 maanden gebeuren. Zonder tijdige inschrijving eindigt het huwelijk niet (artikel 1:163 Burgerlijk Wetboek).

Kinderen en de rechter

Kinderen kunnen zelf in een brief aan de rechter een vraag stellen of een wens aangeven, bijvoorbeeld over de omgangsregeling. Dit heet de informele rechtsingang. De rechter nodigt het kind eerst uit voor een gesprek.

Heeft u een meningsverschil met uw ex-partner over de kinderen? Dan kan de rechter tijdens de zitting het Uniforme Hulpaanbod bespreken. Dat zijn hulptrajecten waar de rechter naar kan verwijzen. Meedoen is vrijwillig.

Kosten

  • Griffierecht: voor het indienen van een verzoek tot echtscheiding betaalt u volgens de Rechtspraak € 341. Het griffierecht wordt elk jaar opnieuw vastgesteld.
  • Advocaat of mediator: de kosten verschillen per kantoor en per zaak.
  • Hulp bij kosten: bij een laag inkomen kan de gemeente bijzondere bijstand geven voor griffiekosten. De Raad voor Rechtsbijstand kan een deel van de kosten van een advocaat of mediator vergoeden (een toevoeging). Of dat kan, hangt af van inkomen en vermogen.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.