Faillissement is een wettelijke procedure waarbij de rechtbank een persoon of organisatie failliet verklaart. Een door de rechter benoemde curator neemt dan het beheer over het vermogen over, met als doel de schuldeisers zo veel mogelijk te betalen.

Voorwaarden

De rechtbank kan iemand failliet verklaren als de schuldenaar:

  • is gestopt met betalen, en
  • 2 of meer schulden heeft bij verschillende schuldeisers, waarvan minimaal 1 schuld opeisbaar is (de betalingstermijn is voorbij).

Faillissement kan worden aangevraagd voor een particulier, een natuurlijk persoon met een onderneming (zoals een eenmanszaak of zzp'er) en voor een rechtspersoon, zoals een bv, stichting of vereniging.

Eigen faillissement aanvragen

Een schuldenaar kan zelf zijn faillissement aanvragen. Dit heet een eigen aangifte.

  • Een advocaat is hiervoor niet verplicht.
  • De aanvraag gaat met het formulier Eigen aangifte faillissement, waarbij wordt ingelogd met DigiD.
  • Bij een eenmanszaak tekent de echtgenoot of geregistreerd partner mee als er een gemeenschap van goederen is. Bij een vof of cv tekenen de andere (beherende) vennoten mee.
  • Voor een eigen aanvraag wordt geen griffierecht betaald.

Faillissement aangevraagd door een schuldeiser

Een schuldeiser kan het faillissement van een schuldenaar aanvragen. Daarvoor is een advocaat verplicht. De schuldeiser betaalt griffierecht. Volgens de Rechtspraak is dat € 93 voor onvermogenden, € 341 voor particulieren en € 735 voor organisaties.

De schuldenaar krijgt een oproep voor de zitting en kan verweer voeren, schriftelijk of mondeling. Een advocaat is daarvoor niet verplicht. De zitting is niet openbaar. Is de schuldenaar een natuurlijk persoon? Dan wijst de oproep op de mogelijkheid om binnen 14 dagen een verzoek tot wettelijke schuldsanering (Wsnp) in te dienen.

Curator en rechter-commissaris

Na de faillietverklaring benoemt de rechtbank een curator. De curator:

  • maakt een overzicht van het vermogen en van de vorderingen van de schuldeisers;
  • probeert zo veel mogelijk opbrengst te krijgen voor de schuldeisers, onder meer door bezittingen te verkopen;
  • bepaalt de volgorde van uitbetaling.

De rechter-commissaris houdt toezicht op het beheer en de afwikkeling. Bij een persoonlijk faillissement blijft de gefailleerde zelf verantwoordelijk voor de eigen lopende administratie en betalingen. De curator is geen hulpverlener of budgetbeheerder.

Openbaarheid

Een uitgesproken faillissement wordt ingeschreven in het openbare Centraal Insolventieregister (CIR) en bekendgemaakt in de Staatscourant. Een aanvraag tot faillissement zelf is niet openbaar.

Duur en einde

Volgens de Rijksoverheid duurt een persoonlijk faillissement meestal 6 maanden tot 1 jaar. Een faillissement kan eindigen met een akkoord met de schuldeisers. Tegen de uitspraak van faillissement staat hoger beroep open binnen 8 dagen na de uitspraak.

Verschil met de Wsnp

Het belangrijkste verschil is de schone lei:

  • Na een faillissement blijven de schulden in principe afdwingbaar, tenzij het faillissement eindigt met een akkoord.
  • De wettelijke schuldsanering (Wsnp) kan eindigen met een schone lei. Voor wie na 1 juli 2023 is toegelaten, duurt de Wsnp 18 maanden. In bijzondere gevallen kan dit worden verlengd tot 5 jaar.

Een Wsnp-verzoek wordt niet zelfstandig ingediend, maar met hulp van de schuldhulpverlener van de gemeente.

Ondernemers

Voor ondernemingen bestaan daarnaast surseance van betaling en de Wet homologatie onderhands akkoord (Whoa). Met een homologatieakkoord kan de rechter een betalingsregeling goedkeuren, ook als niet alle schuldeisers akkoord gaan.

Kosten van rechtsbijstand

Wie de kosten van een advocaat niet of maar gedeeltelijk kan betalen, kan in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand van de Raad voor Rechtsbijstand. Of dat zo is, hangt af van inkomen en vermogen.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.