Als een ex-partner de afgesproken of vastgestelde alimentatie niet betaalt, bestaan er officiële manieren om de betaling te innen. Dit artikel beschrijft welke instanties daarbij een rol spelen en welke regels gelden.

Twee soorten alimentatie

Er is kinderalimentatie en partneralimentatie.

  • Ouders zijn samen financieel verantwoordelijk voor hun kinderen tot 21 jaar (artikel 1:395a Burgerlijk Wetboek). Vanaf 18 jaar krijgt het kind de alimentatie zelf.
  • Partneralimentatie is bedoeld voor een ex-partner die na de scheiding niet genoeg inkomen heeft. Voor afspraken of uitspraken vanaf 1 januari 2020 duurt partneralimentatie in principe maximaal 5 jaar. Daarop bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld als er kinderen jonger dan 12 jaar zijn.

De hoogte hangt af van wat de ontvanger nodig heeft (de behoefte) en wat de betaler kan missen (de draagkracht). De bedragen stijgen elk jaar op 1 januari mee met de lonen (indexering).

Afspraak of rechterlijke uitspraak

Alimentatie kan onderling worden afgesproken, bij een notaris worden vastgelegd of door de rechter worden vastgesteld. Afspraken uit een echtscheidingsconvenant of ouderschapsplan kunnen bij de echtscheidingsbeschikking van de rechter worden gevoegd. Ze maken dan deel uit van de uitspraak.

Volgens de Rechtspraak geeft een rechterlijke uitspraak meer mogelijkheden bij de deurwaarder of het LBIO dan een onderlinge afspraak. De rechter bepaalt wel hoeveel alimentatie er betaald wordt, maar regelt de betaling zelf niet.

Het LBIO

Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) helpt bij het innen van zowel kinder- als partneralimentatie als de betaler niet betaalt. Het LBIO werkt met voorwaarden. Een van die voorwaarden is dat er nog minimaal € 10 aan alimentatie openstaat. De volledige voorwaarden staan op de website van het LBIO.

Woont de ex-partner in het buitenland? Ook dan kan alimentatie via het LBIO worden geïnd.

Beslag door een gerechtsdeurwaarder

Alleen een gerechtsdeurwaarder kan beslag leggen. Een schuldeiser of incassobureau kan dat niet. Voor beslag is een vonnis van de rechter of een dwangbevel nodig. Beslag kan worden gelegd op bijvoorbeeld:

  • loon of een uitkering;
  • het tegoed op een bankrekening;
  • spullen.

Op sommige zaken mag geen beslag worden gelegd, zoals het bed, eten en drinken en de kleren die iemand draagt. Bij beslag op inkomen houdt de betaler altijd een minimumbedrag om van te leven: de beslagvrije voet. De hoogte daarvan staat in de brief van de beslaglegger.

Klachten over een gerechtsdeurwaarder gaan eerst naar het kantoor van de deurwaarder. Daarna is een klacht bij de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders mogelijk.

Alimentatie wijzigen of stopzetten

Een uitspraak of overeenkomst over alimentatie kan door de rechter worden gewijzigd of ingetrokken als de omstandigheden zo zijn veranderd dat de alimentatie niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet (artikel 1:401 Burgerlijk Wetboek). Denk aan een flinke daling of stijging van het inkomen.

Zowel de betaler als de ontvanger kan de rechter vragen om de alimentatie te wijzigen of stop te zetten. Voor een alimentatieprocedure bij de rechter is een advocaat verplicht. In spoedeisende gevallen kan de rechter een tijdelijke regeling treffen (een voorlopige voorziening).

Belasting

  • Ontvangen kinderalimentatie wordt niet opgegeven bij de aangifte inkomstenbelasting. Betaalde kinderalimentatie is niet aftrekbaar.
  • Ontvangen partneralimentatie geldt als inkomen. Betaalde partneralimentatie is aftrekbaar, met een beperkt aftrektarief voor hogere inkomens.

Bijstand en verhaal

Krijgt de ex-partner die geen alimentatie ontvangt een bijstandsuitkering? Dan kan de gemeente onder voorwaarden een deel van die uitkering verhalen op de onderhoudsplichtige ex-partner.

Overzicht van instanties

  • LBIO: inning van achterstallige kinder- en partneralimentatie, ook bij een ex-partner in het buitenland.
  • Gerechtsdeurwaarder: beslag op inkomen, bankrekening of goederen op basis van een vonnis of dwangbevel.
  • Rechtbank: vaststellen, wijzigen of stopzetten van alimentatie.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.