Wie getrouwd is en wil scheiden, heeft altijd een uitspraak van de rechter nodig. Daaraan zijn kosten verbonden. Hoe hoog die zijn, hangt sterk af van de situatie, bijvoorbeeld of de partners samen afspraken kunnen maken. Dit artikel noemt de kostenposten en de regelingen die bestaan om kosten te beperken. Voor het ontbinden van een geregistreerd partnerschap gelden andere regels.

Een advocaat is verplicht

Voor het indienen van een verzoek tot echtscheiding is volgens de Rechtspraak altijd een advocaat nodig. Er zijn twee mogelijkheden:

  • Gemeenschappelijk verzoek: de partners zijn het over alle afspraken eens en dienen samen één verzoek in. Zij kunnen daarvoor samen één advocaat nemen. Volgens de Rechtspraak kan de scheiding dan vaak zonder zitting worden uitgesproken.
  • Eenzijdig verzoek: één partner vraagt de echtscheiding aan. De andere partner kan verweer voeren. Ieder heeft dan een eigen advocaat, en er volgt een zitting.

Advocaten bepalen hun eigen tarieven. Er zijn geen wettelijke vaste bedragen voor advocaatkosten.

Mediation

Partners kunnen ook een mediator inschakelen om samen afspraken te maken, bijvoorbeeld over de verdeling, alimentatie en de kinderen. Ook na mediation is een advocaat nodig om het verzoek bij de rechtbank in te dienen. De kosten van een mediator verschillen per mediator. Bij een laag inkomen of vermogen kan de overheid bijdragen in de kosten van mediation, via een mediator die staat ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand.

Griffierecht

De rechtbank rekent griffierecht. In civiele zaken, waaronder familiezaken, betalen zowel de verzoeker als de verweerder griffierecht. Een verzoek tot echtscheiding is een zaak van 'onbepaalde waarde'. In 2026 geldt volgens de Rechtspraak:

  • € 341 voor natuurlijke personen;
  • € 93 voor onvermogenden (mensen met een inkomen onder een bepaalde grens).

Inschrijving van de scheiding

Een echtscheiding is pas definitief als de uitspraak van de rechter is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is gesloten. Dit moet gebeuren binnen zes maanden na de uitspraak. Gebeurt dat niet op tijd, dan eindigt het huwelijk niet.

Andere mogelijke kosten

Afhankelijk van de situatie kunnen er andere kosten zijn, bijvoorbeeld voor:

  • een alimentatieberekening (volgens de Rechtspraak kost zo'n berekening geld);
  • hulp bij de verdeling van bezittingen, zoals een woning of pensioen.

Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging)

Bij een laag inkomen en weinig vermogen is gesubsidieerde rechtsbijstand mogelijk. Dat heet een toevoeging. Volgens de Rijksoverheid vraagt de advocaat of mediator de toevoeging aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. Bijna altijd geldt een eigen bijdrage, die afhangt van inkomen en vermogen. Die eigen bijdrage wordt rechtstreeks aan de advocaat of mediator betaald. Griffierecht valt niet onder de toevoeging; wel kan om een lager griffierecht worden gevraagd. De actuele inkomensgrenzen en eigen bijdragen worden elk jaar vastgesteld en staan op de website van de Raad voor Rechtsbijstand.

Rechtsbijstandverzekering

Een rechtsbijstandverzekering kan kosten van een scheiding dekken. Of dat zo is, en onder welke voorwaarden, staat in de polis.

Wat beïnvloedt de totale kosten?

De Rechtspraak noemt als belangrijke factor of de partners samen afspraken kunnen maken. Andere factoren zijn bijvoorbeeld:

  • het aantal punten waarover de partners het niet eens zijn;
  • of er kinderen zijn (dan is een ouderschapsplan verplicht);
  • de omvang van de verdeling van bezittingen en schulden;
  • of er procedures over alimentatie of de kinderen nodig zijn.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.