Wie in Nederland bescherming zoekt, kan een asielaanvraag indienen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Sinds 12 juni 2026 geldt in Nederland een nieuwe asielprocedure. Die volgt uit het Europese Asiel- en Migratiepact. Voor aanvragen die vóór 12 juni 2026 zijn ingediend, gelden andere regels. Dit artikel beschrijft de procedure zoals de IND die nu uitlegt.
Aanmelden
Volgens de IND meldt een asielzoeker zich bij een aanmeldcentrum:
- Aanmeldcentrum Ter Apel, bij binnenkomst over land. Ook minderjarigen die zonder ouders of voogd reizen, melden zich hier.
- Aanmeldcentrum Schiphol, bij aankomst per vliegtuig of boot, vóór de grenscontrole.
Screening
Daarna volgt een screening. Daarbij worden de identiteit en gegevens gecontroleerd, en wordt gekeken naar veiligheid, gezondheid en kwetsbaarheid. In Ter Apel doet de IND dit; op Schiphol doet de Koninklijke Marechaussee dit. Volgens de IND gebeurt screening maar één keer, door één EU- of EER-land.
Voorbereiding van de aanvraag
Dan volgt een fase die volgens de IND maximaal 3 dagen duurt. De IND vraagt naar identiteit, reisroute, familie en de belangrijkste reden voor de asielaanvraag. Ook worden documenten en biometrische gegevens verzameld. De asielzoeker ondertekent de aanvraag en krijgt een tijdelijk document als bewijs. Het COA beoordeelt of er recht is op opvang.
In deze fase kunnen asielzoekers volgens de IND terecht bij voorlichters voor algemene uitleg over de procedure en hun rechten. Zij geven geen persoonlijk advies.
Welke procedure?
De IND bepaalt welke procedure geldt. Volgens de IND zijn dat:
- de grensprocedure (op Schiphol);
- de procedure om te bepalen welk EU- of EER-land verantwoordelijk is (de opvolger van de Dublinprocedure);
- de ontvankelijkheidsprocedure, bijvoorbeeld als iemand al bescherming heeft in een ander land;
- de versnelde procedure, bijvoorbeeld bij een herkomstland dat als veilig geldt;
- de standaardprocedure.
Gehoor en advocaat
In de standaardprocedure regelt de Raad voor Rechtsbijstand volgens de IND een advocaat. Dit is meestal gratis. De advocaat spreekt de asielzoeker vóór het gehoor. In de grensprocedure krijgt de asielzoeker direct een advocaat.
Bij het persoonlijke gehoor is een onafhankelijke tolk aanwezig. Het gehoor wordt ook opgenomen. De asielzoeker en de advocaat krijgen het verslag van het gehoor, zodat de advocaat het kan controleren.
Beslistermijn
Volgens de IND moet de IND in de standaardprocedure binnen 6 maanden beslissen. Als de beslissing meer tijd kost, kan de IND de termijn met maximaal 6 maanden verlengen.
De beslissing
- Bij een positieve beslissing krijgt de asielzoeker een verblijfsvergunning asiel, als vluchteling, als persoon met subsidiaire bescherming of als gezinslid. Volgens de IND is het verblijfsdocument 3 jaar geldig.
- Bij een negatieve beslissing kan de asielzoeker een terugkeerbesluit en een inreisverbod krijgen.
Beroep bij de rechter
Tegen een afwijzing kan met hulp van een advocaat beroep worden ingesteld bij een Nederlandse rechter. De termijn waarbinnen dat moet, hangt af van de procedure en staat in het besluit van de IND.
Na een afwijzing is ook een nieuwe (opvolgende) aanvraag mogelijk. Wil de IND een verleende vergunning intrekken, dan kan de vergunninghouder daar volgens de IND binnen 6 weken schriftelijk op reageren.
Overzicht
- Sinds 12 juni 2026 geldt een nieuwe asielprocedure.
- Na aanmelding volgen screening en een voorbereidingsfase van maximaal 3 dagen.
- De IND bepaalt welke van de vijf procedures geldt.
- In de standaardprocedure is een advocaat via de Raad voor Rechtsbijstand meestal gratis.
- De IND beslist in de standaardprocedure binnen 6 maanden, met maximaal 6 maanden verlenging.
Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.