Een arbeidsconflict is een conflict tussen een werknemer en de werkgever (of collega's) over het werk of de omgang op de werkvloer. Het kan gaan om een verstoorde verhouding, onenigheid over taken of beoordeling, pesten, intimidatie of discriminatie. Er zijn verschillende manieren om zo'n conflict op te lossen. Dit artikel beschrijft de regels en de twee meest bekende routes: mediation en een procedure bij de kantonrechter.

Plichten van de werkgever

De wet geeft de werkgever verschillende plichten die bij een arbeidsconflict een rol kunnen spelen:

  • Arbeidsomstandighedenwet: de werkgever voert beleid gericht op het voorkomen en, als dat niet kan, beperken van psychosociale arbeidsbelasting (artikel 3 lid 2 Arbowet). Volgens de wet valt daaronder in ieder geval agressie of geweld, direct of indirect onderscheid, pesten, seksuele intimidatie en werkdruk (artikel 1 Arbowet).
  • Zorgplicht: de werkgever moet maatregelen nemen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat de werknemer schade lijdt bij het werk (artikel 7:658 BW). Lijdt een werknemer toch schade, dan kan de werkgever onder voorwaarden aansprakelijk zijn.

Wat is mediation?

Bij mediation helpt een onafhankelijke mediator de partijen om samen tot een oplossing te komen. De mediator neemt geen beslissing, anders dan een rechter. Volgens de Rijksoverheid werkt mediation alleen als beide partijen meedoen. Elke partij kan stoppen. Gemaakte afspraken gelden pas als beide partijen ze hebben ondertekend.

Bij arbeidsconflicten wordt mediation ook gebruikt om afspraken te maken over het beëindigen van het dienstverband (exitmediation). Volgens het MfN-register worden die afspraken dan vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, die door beide partijen wordt ondertekend. Het MfN-register vermeldt ook dat bij arbeidsmediation de werkgever vaak de kosten betaalt, maar dat een andere verdeling mogelijk is.

Mediators zijn onder meer te vinden in het register van de Mediatorsfederatie Nederland (MfN) en in het register van de Raad voor Rechtsbijstand. Bij een laag inkomen of vermogen kan de overheid bijdragen in de kosten van mediation via een mediator uit het register van de Raad voor Rechtsbijstand.

Procedure bij de kantonrechter

Arbeidszaken worden behandeld door de kantonrechter. Daar kan bijvoorbeeld worden gevraagd om ontbinding van de arbeidsovereenkomst, betaling van loon of een vergoeding. Voor deze procedures is een advocaat niet verplicht. In hoger beroep is een advocaat wel verplicht. Een uitspraak van de rechter is, anders dan een afspraak uit mediation, een beslissing die partijen moeten naleven.

De kantonrechter kan een arbeidsovereenkomst onder meer ontbinden bij een verstoorde arbeidsverhouding (artikel 7:669 lid 3 onder g BW) of bij verwijtbaar handelen van de werknemer (onder e). Ook de werknemer kan de kantonrechter om ontbinding vragen (artikel 7:671c BW). Is de ontbinding het gevolg van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever, dan kan de kantonrechter de werknemer een billijke vergoeding toekennen (artikelen 7:671b en 7:671c BW).

Een vaststellingsovereenkomst

Spreken werkgever en werknemer af om het dienstverband te beëindigen, dan gebeurt dat met een schriftelijke overeenkomst. De werknemer kan die overeenkomst binnen 14 dagen zonder opgave van redenen ontbinden (artikel 7:670b BW). Staat dit recht niet in de overeenkomst, dan is de termijn drie weken.

Kosten en rechtsbijstand

De kosten van een mediator of advocaat verschillen per professional. Bij een laag inkomen en weinig vermogen is gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging) mogelijk. Die wordt aangevraagd door de advocaat of mediator bij de Raad voor Rechtsbijstand. Meestal geldt een eigen bijdrage, afhankelijk van inkomen en vermogen. Ook een rechtsbijstandverzekering kan kosten dekken; dat hangt af van de polis.

Overzicht

  • De werkgever heeft een zorgplicht en moet beleid voeren tegen psychosociale arbeidsbelasting.
  • Mediation is vrijwillig; afspraken gelden na ondertekening door beide partijen.
  • Bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht.
  • Een beëindigingsovereenkomst kan door de werknemer binnen 14 dagen worden ontbonden.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.