Na een scheiding kan een van de ex-partners recht hebben op een bijdrage in de kosten van levensonderhoud. Dat heet alimentatie. Er zijn twee soorten: kinderalimentatie en partneralimentatie. Dit artikel legt uit hoe de hoogte en de duur in grote lijnen worden bepaald.

Twee soorten alimentatie

  • Kinderalimentatie is een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van een kind. Ouders zijn verplicht naar draagkracht te voorzien in de kosten van hun minderjarige kinderen (artikel 1:404 BW). Voor kinderen van 18, 19 en 20 jaar geldt een plicht tot bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie (artikel 1:395a BW). Volgens de Rijksoverheid ontvangt het kind vanaf 18 jaar de alimentatie zelf.
  • Partneralimentatie is een bijdrage aan een ex-echtgenoot of ex-geregistreerde partner die na de scheiding niet genoeg inkomen heeft om van te leven.

Behoefte en draagkracht

Bij het bepalen van alimentatie wordt gekeken naar twee dingen (artikel 1:397 BW):

  • behoefte: wat het kind of de ex-partner nodig heeft;
  • draagkracht: wat degene die moet betalen kan missen.

Ex-partners kunnen samen afspraken maken over alimentatie, bijvoorbeeld in een ouderschapsplan of convenant. Lukt dat niet, dan kan de rechter beslissen. Rechters gebruiken daarbij het Rapport Alimentatienormen, met aanbevelingen en rekenregels. Een exacte uitkomst hangt af van de gegevens van beide partijen. Volgens de Rechtspraak kan een advocaat, mediator of het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) een berekening maken. Daar zijn kosten aan verbonden.

Hoe lang duurt partneralimentatie?

De duur hangt af van wanneer de afspraak is gemaakt of de rechter de alimentatie heeft vastgesteld.

Afspraak of uitspraak op of na 1 januari 2020 (artikel 1:157 BW):

  • De hoofdregel is: de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar.
  • Zijn er samen kinderen, dan duurt de partneralimentatie volgens de Rijksoverheid tot het jongste kind 12 jaar is.
  • Heeft het huwelijk langer dan 15 jaar geduurd en krijgt de ontvanger binnen 10 jaar AOW, dan stopt de alimentatie pas als de AOW ingaat.
  • Heeft het huwelijk langer dan 15 jaar geduurd en is de ontvanger geboren op of voor 1 januari 1970, dan kan de duur 10 jaar zijn.
  • Gelden meerdere uitzonderingen tegelijk, dan geldt de langste termijn.

Afspraak of uitspraak tussen 1 juli 1994 en 1 januari 2020: maximaal 12 jaar. Zonder kinderen en bij een huwelijk korter dan 5 jaar duurt de alimentatie even lang als het huwelijk.

Partners kunnen in hun afspraken een andere termijn opnemen. Een termijn kan alleen bij een zeer ingrijpende wijziging van omstandigheden door de rechter worden aangepast (artikel 1:401 lid 2 BW).

Partneralimentatie eindigt volgens de wet als de ontvanger opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen alsof hij of zij getrouwd is (artikel 1:160 BW).

Jaarlijkse indexering

Alimentatiebedragen worden elk jaar op 1 januari automatisch aangepast aan de loonontwikkeling (artikel 1:402a BW). De overheid stelt het percentage in november vast.

Belasting

Volgens de Belastingdienst is betaalde partneralimentatie aftrekbaar in de aangifte inkomstenbelasting. Voor hogere inkomens is de aftrek beperkt: in 2026 is partneralimentatie bij inkomens vanaf € 78.426 aftrekbaar tegen maximaal 37,56%. Ontvangen partneralimentatie is belast als inkomen. Voor kinderalimentatie gelden andere regels.

Alimentatie wijzigen

Een rechterlijke uitspraak of afspraak over alimentatie kan worden gewijzigd als die door gewijzigde omstandigheden niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet (artikel 1:401 lid 1 BW). Denk aan een flinke daling of stijging van inkomen. Komen de partijen er samen niet uit, dan beslist de rechter. Voor een alimentatieprocedure bij de rechter is een advocaat verplicht.

Als alimentatie niet wordt betaald

De rechter stelt de hoogte vast, maar regelt de betaling niet. Volgens de Rijksoverheid kan het LBIO helpen bij het innen van alimentatie als de betalende partij niet betaalt. Een rechterlijke uitspraak geeft volgens de Rechtspraak meer mogelijkheden om betaling af te dwingen via een deurwaarder of het LBIO.

Voor vragen over uw eigen situatie kunt u via jouwrechtzoeker.nl een gecontroleerde professional vinden.